Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Okuryazarlık Testi

Literacy Test

Tanım

Bir bireyin okuma ve yazma becerilerini ya da edebi metinleri anlama kapasitesini değerlendiren standart veya gayriresmi ölçüm aracı.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik veya nöropsikolojik değerlendirmelerde, şüphelenilen bir gelişimsel disleksi veya edinilmiş aleksi vakasında, hastanın fonolojik farkındalık ve metin idrak düzeyini saptamak amacıyla uygulanan standart okuma ve yazma bataryaları bu kavrama örnek oluşturur.

Derin Analiz

Psikometri ve eğitim psikolojisi bağlamında okuryazarlık testleri, yalnızca dilbilimsel kodlama ve çözme yeteneğini değil, aynı zamanda bilişsel işlevselliğin, yürütücü işlevlerin ve sosyokültürel birikimin dolaylı bir göstergesini ölçer. Tarihsel ve kurumsal analizde ise bu testler, bilişsel ölçüm araçlarının politik amaçlarla manipüle edildiği, özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda ABD'nin Güney eyaletlerinde dezavantajlı grupları (özellikle Afro-Amerikan nüfusu) seçmen haklarından mahrum bırakmak (disenfranchisement) amacıyla ayrımcı bir mekanizma olarak kötüye kullanıldığı psikometrik tarihin karanlık bir örneğidir.

Etimoloji

Latince 'litteratus' (harf bilen, eğtirilmiş) sözcüğünden türetilen 'literacy' (okuryazarlık) ile Anglo-Fransızca kökenli 'testum' (deneme kabı, test) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.

Karıştırmayın

Zeka testi (IQ testleri genel bilişsel kapasiteyi ölçerken, okuryazarlık testi edinilmiş dil ve eğitim temelli becerileri hedefler) ve başarı testi (achievement test) ile karıştırılabilir; ancak okuryazarlık testi spesifik olarak dilin yazılı formunu işleme yeteneğine odaklanır.