Gelişimsel Disleksi
Developmental Dyslexia
Tanım
Erken gelişim döneminde ortaya çıkan, bireyin zeka düzeyinden bağımsız olarak tekli kelimeleri okuma ve heceleme becerilerinde belirgin güçlük yaşamasıyla karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
Dokuz yaşında üçüncü sınıf öğrencisi bir çocuk, zeka testlerinde yaş ortalamasının üstünde veya normal düzeyde performans göstermesine rağmen, 'b' ve 'd' harflerini sürekli karıştırmakta, sesleri harflerle eşleştirmekte zorlanmakta ve 'kalem' kelimesini 'kelam' veya 'lakem' şeklinde okuyarak hecelemektedir. Metin okuma hızı yaşıtlarının çok gerisindedir.
Derin Analiz
Gelişimsel disleksi, fonolojik işleme kusurları, görsel-işitsel entegrasyon bozuklukları ve sol hemisferdeki arka okuma ağlarının (özellikle sol temporoparietal ve oksipitotemporal korteks) işlevsel farklılıklarıyla ilişkilendirilen nörobiyolojik temelli bir durumdur. DSM-5 sınıflandırmasında Özgül Öğrenme Bozukluğu başlığı altında, okuma bozukluğu (disleksi) olarak kodlanır. Genetik yatkınlık önemli bir rol oynamaktadır; etkilenen bireylerde yazılı sembolleri fonemlere (ses birimlerine) dönüştürme mekanizmasında otomasyon eksikliği görülür, bu da akıcı okuma ve metin comprehension (anlama) süreçlerini doğrudan sınırlar.
Etimoloji
Yunanca 'dys-' (bozuk, zor, kusurlu) + 'lexis' (kelime, konuşma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelimeleri okuma ve işleme sürecindeki yapısal zorluğu ifade eder.
Karıştırmayın
Edinilmiş disleksi (alexia) ile sıkça karıştırılır; gelişimsel disleksi erken yaşta nörogelişimsel süreçte ortaya çıkarken, edinilmiş disleksi genellikle yetişkinlikte geçirilmiş nörolojik bir travma veya inme (stroke) sonrasında sağlam okuma becerilerinin kaybı ile karakterizedir.