Disgrafi
Dysgraphia
Tanım
Kronolojik yaş, zeka düzeyi ve alınan eğitim göz önüne alındığında, yazma becerilerinin beklenenin önemli ölçüde altında kalmasıyla karakterize nörogelişimsel bir öğrenme bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
10 yaşında bir ilkokul öğrencisi olan Deniz, sözel zeka testlerinde ve sınıf içi tartışmalarda oldukça yüksek performans göstermesine rağmen, sınav kağıtlarında ve defter tutarken ciddi zorluklar yaşamaktadır. Harf boyutları düzensizdir, bazı harfleri ters yazar, satır hizalamasını koruyamaz ve uzun süreli yazma eyleminde eli çabucak yorulup kramp girdiği için şikayet eder. Yazılı sınavda ifade etmek istediği bilgileri sözlü olarak mükemmel aktarabilmesine karşın, kağıda dökmesi istendiğinde cümleleri kopuk, eksik ve imla hatalıdır.
Derin Analiz
Disgrafi, motor planlama, görsel-uzaysal algı ve çalışma belleği arasındaki entegrasyonun bozulmasından kaynaklanan karmaşık bir transkripsiyon ve yazılı anlatım güçlüğüdür. DSM-5-TR sınıflandırmasında Özgül Öğrenme Bozukluğu başlığı altında, ICD-11'de ise yazılı anlatımda bozulma ile giden gelişimsel öğrenme bozukluğu olarak ele alınır. Nörobiyolojik temelleri incelendiğinde, sol hemisferdeki parietal ve frontal korteks ağları ile beyincik (cerebellum) arasındaki işlevsel bağlantı eksiklikleri öne çıkar. Yazma eylemi; fonolojik kodlama, ortografik (yazım) imajın geri çağrılması, ince motor kontrol ve kinestetik geri bildirimin eş zamanlı çalışmasını gerektirir. Disgrafik bireylerde bu süreçlerin herhangi bir halkasında aksama görülebilir. Örneğin, motor disgrafide ince motor beceriler ve kinestetik koordinasyon bozulmuşken, disleksik disgrafide kopyalama becerisi korunur ancak spontan yazı okunaksızdır ve yazım hataları dominante olur.
Etimoloji
Yunanca 'dys-' (zorluk, bozukluk, kusurlu) ve 'graphein' (yazmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Disleksi (okuma güçlüğü) ile sıkça karıştırılır veya eşlik eder; ancak disleksiincelendiğinde temel problem okuma çözme ve fonolojik farkındalık iken, disgrafide temel sorun yazılı ifade, grafik motor planlama ve harf formasyonudur.