Otonom Koşullama
Autonomic Conditioning
Tanım
Klasik koşullama ilkeleri temelinde, fizyolojik uyarılma göstergelerinin (deri iletkenliği veya kalp hızı gibi) istemsiz otonom sinir sistemi tepkileri olarak şekillendirilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar deneyinde, katılımcıya 5 saniye süreyle mavi bir ışık (koşullu uyarıcı) sunulur ve bu sürenin hemen ardından hafif bir elektrik şoku (koşulsuz uyarıcı) verilir. Birkaç eşleşme sonrasında, katılımcı sadece mavi ışığı gördüğünde bile elektrik şoku almayacağını bildiği halde derisinin elektriksel iletkenliğinde (skin conductance) ani bir artış ve kalp atım hızında değişme gözlenir.
Derin Analiz
Otonom koşullama, sempatik ve parasempatik sinir sistemlerinin klasik (Pavlovsal) eşleşme paradigmaları yoluyla çevresel uyarıcılara nasıl tepki verdiğini inceleyen deneysel bir süreçtir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç amigdalanın merkezi çekirdeği ile hipotalamus arasındaki sinaptik devrelerin plastisitesine dayanır. Nötr bir uyarıcı (örneğin bir ses), hafif aversive (kaçınılması gereken) bir koşturucu uyarıcıyla eşleştiğinde, zamanla otonom sinir sisteminin sempatik dalını aktive ederek elektrodermal aktivite veya vazokonstriksiyon gibi istemsiz fizyolojik yanıtlara yol açar. Bu mekanizma, fobilerin edinilmesinde ve travma sonrası stres bozukluğundaki fizyolojik aşırı uyarılma hallerinin anlaşılmasında kritik bir rol oynar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Edimsel koşullama (operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; otonom koşullama istem dışı fizyolojik tepkileri hedef alırken, edimsel koşullama istemli motor davranışları şekillendirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Klasik Koşullama
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
İncele
Otonom Sinir Sistemi
Otonom Sinir Sistemi
Autonomic Nervous System (ANS)
Düz kasları, kalp kasını ve bezleri iç organlar düzeyinde inerve ederek kalp hızı, sindirim ve solunum gibi istemsiz fizyolojik süreçleri düzenleyen periferik sinir sistemi alt bölümüdür.
İncele
Koşulsuz Uyarıcı
Koşulsuz Uyarıcı
Unconditioned Stimulus (UCS; US)
Herhangi bir öğrenme veya ön koşullanma süreci olmaksızın, organizmada doğuştan ve otomatik olarak biyolojik bir tepki (koşulsuz tepki) ortaya çıkaran uyarıcı.
İncele