Otonom Yanıt
Autonomic Response
Tanım
Otonom sinir sistemi tarafından istemsiz olarak tetiklenen; kalp atış hızı, solunum, terleme ve kan basıncı gibi hayati fizyolojik tepkilerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yolda yürürken ani bir şekilde üzerine doğru gelen kontrolsüz bir araç gören bir bireyin, tehlike henüz idrak edilmeden milisaniyeler içinde kalp atışının hızlanması, göz bebeklerinin büyümesi ve kaslarına daha fazla kan pompalanması tam bir otonom yanıt örneğidir.
Derin Analiz
Otonom yanıt, organizmanın içsel homeostasisini korumak ve dış çevresel tehditlere ya da stresörlere hızlı uyum sağlamak amacıyla sempatik ve parasempatik sinir sistemlerinin eşgüdümlü aktivasyonuyla gerçekleşir. Bilinçli kontrolün dışındadır; ancak biyolojik geri bildirim veya derin meditasyon teknikleriyle kısmen modüle edilebilir. Akut stres durumlarında 'savaş veya kaç' tepkisini (sempatik dominans) tetiklerken, tehlike geçtiğinde 'dinlen ve sindir' süreçlerini (parasempatik dominans) devreye sokar. Klinik psikolojide, özellikle travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve anksiyete bozukluklarının patofizyolojisinde bu sistemin kronik hiperaktivasyonu merkezi bir rol oynar.
Etimoloji
Latince 'autonomus' [kendi kendine çalışan, bağımsız] (Yunanca 'autos' [kendi] + 'nomos' [yasa]) ve Latince 'respondere' [karşılık vermek, yanıtlamak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Somatik sinir sistemi tepkileri (isteyerek yapılan kas hareketleri ile otonom yanıtların karıştırılması; otonom yanıtlar tamamen istemsiz ve iç organları hedef alır).