Öz-aldatma
Self-deception
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yetersiz hazırlandığı ve mülakatta başarısız olduğu son derece açık olmasına rağmen, bir adayın 'Aslında mülakat heyeti benim vizyonumu kaldıramadı, sistem liyakatsiz olduğu için beni elediler' diyerek kendi eksikliklerini rasyonalize etmesi ve gerçek performansını görmezden gelmesi.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında öz-aldatma, ego savunma mekanizmalarının temel işlevlerinden biri olarak karşımıza çıkar. Bilişsel uyumsuzluk (cognitive dissonance) teorisi çerçevesinde, kişinin içsel çelişkilerini ve tehdit edici gerçekleri bastırmak ya da rasyonalize etmek için başvurduğu adaptif olmayan bir stratejidir. Bu süreç, çelişen kanıtların göz ardı edilmesi veya mantıksal argümanların reddedilmesiyle işler; böylece birey, benlik imajını korur ancak gerçeği değerlendirme yetisini (test of reality) zedeler.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi, öz) ve Latince 'deceptio' (aldatma, yanıltma; 'decipere' [tuzak kurmak, yakalamak] fiilinden türetilmiştir) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Uyumsuzluk
Bilişsel Uyumsuzluk
Dissonance
Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.
İncele
Rasyonalizasyon
Rasyonalizasyon
Rationalization
Bireyin kabul edilemeyen dürtülerini veya davranışlarını, bilinçdışı motivasyonlarını gizlemek amacıyla mantıklı ve sosyal olarak kabul edilebilir bahanelerle açıklamaya çalıştığı bir ego savunma mekanizmasıdır.
İncele