Öz-yönetim
Self-management
Tanım
Bireyin, özellikle belirli bir hedefe ulaşmak amacıyla kendi davranışlarını, dürtülerini ve bilişsel süreçlerini bilinçli olarak denetlemesi ve düzenlemesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik anksiyete ve öfke patlamaları yaşayan bir danışanın, terapisti ile birlikte tetikleyici durumları önceden belirlemesi, öfke yükseldiğinde nefes teknikleriyle fizyolojik uyarılmışlığı düşürmesi ve her başarılı dürtü kontrolü sonrasında kendine bilişsel pekiştireç vermesi bir öz-yönetim uygulamasıdır.
Derin Analiz
Öz-yönetim, davranışçı ve bilişsel-davranışçı terapilerin temel taşlarından birini oluşturur. Bireyin dışsal pekiştireçlere olan bağımlılığını azaltarak içsel öz-denetim mekanizmalarını devreye sokmasını hedefler. Süreç; problemin tanımlanması, gerçekçi hedeflerin konulması, davranışın izlenmesi (self-monitoring) ve koşulların manipüle edilmesini kapsar. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, prefrontal korteksin yürütücü işlevleri (executive functions) ile limbik sistemin anlık ödül arayan dürtüsel mekanizmaları arasındaki dinamik dengeye dayanır. Bazı maladaptif öz-yönetim biçimleri (örneğin aşırı mükemmeliyetçi kontrol veya katı otokontrol), kaygı bozuklukları ve yeme bozuklukları gibi klinik tabloları tetikleyebilir.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi, öz) zamiri ile Latince 'manu' (el) kökünden türeyen ve 'idare etmek, çekip çevirmek' anlamındaki 'manage' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Öz-düzenleme (self-regulation) kavramı genellikle öz-yönetimle eşanlamlı kullanılır; ancak öz-düzenleme daha çok biyolojik ve otomatize homeostatik ve duygusal uyum süreçlerini kapsarken, öz-yönetim bilinçli olarak hedefe yönelik stratejilerin uygulanmasını gerektirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz Düzenleme
Öz Düzenleme
Self-regulation
Bireyin kendi davranışlarını öz-izleme, öz-değerlendirme ve öz-pekiştirme süreçleri aracılığıyla denetleme ve yönlendirme kapasitesi.
İncele
Davranış Değiştirme
Davranış Değiştirme
Behavior Modification
Edimsel koşullama, model alma ve biyogeri bildirim gibi ampirik öğrenme teknikleri aracılığıyla insan davranışlarını istenilen yönde şekillendirme ve uyumu artırma süreci.
İncele