Psikojenik Kaşıntı
Psychogenic Pruritus
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşında, yaygın anksiyete bozukluğu tanısı olan bir hasta, vücudunun hiçbir yerinde döküntü, kızarıklık veya alerjik bulgu olmamasına rağmen özellikle stresli iş dönemlerinde kollarında ve sırtında 'cilt altında karıncalanma ile karışık durdurulamaz bir kaşıntı' şikayetiyle başvurur. Antihistaminik ve topikal kortikosteroid tedavilerinden hiçbir fayda görmeyen hastanın semptomlarının, bilinçdışı agresyonun somatizasyonu ve anksiyetenin bedenselleşmesi olduğu anlaşılmış, SSRI tedavisi ve bilişsel davranışçı terapi (BDT) kombinasyonu ile kaşıntı döngüsü kırılabilmiştir.
Derin Analiz
Psikojenik kaşıntı; somatoform bozukluklar spektrumunda yer alan, nörobiyolojik ve psikodinamik süreçlerin kesişim kümesinde konumlanan karmaşık bir tablodur. Deride birincil bir lezyon olmaksızın ortaya çıkan bu durum, merkezi sinir sistemindeki duyusal işleme bozuklukları ile anksiyete, depresyon veya obsesif-kompulsif belirtiler arasındaki geçişkenliği gösterir. Beyin-deri ekseni (brain-skin axis) üzerinden işler; kortikal ve limbik yapılar (özellikle ön singulat korteks ve insula) kaşıntı algısını modüle eder. Tedaviye dirençli olması, hastaların yaşadığı somatik sıkıntının psikolojik kökenleriyle yüzleşme direncinden veya aleksitimik özelliklerden beslenebilir. DSM-5'te doğrudan ayrı bir tanı kategorisi olarak yer almasa da, 'başka türlü adlandırılamayan somatik belirti ve ilişkili bozukluklar' veya 'tıbbi durumları etkileyen diğer psikolojik faktörler' bağlamında ele alınır ve tipik olarak bir dışlama tanısı (diagnosis of exclusion) olarak konulur.
Etimoloji
Yunanca 'psyche' [ruh/zihin] + 'genos' [kökenli] ve Latince 'prurire' [kaşınmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Somatizasyon
Somatizasyon
Somatization
Psikolojik kökenli sıkıntıların, duygusal çatışmaların veya stresin bedensel semptomlar ve somatik yakınmalar yoluyla ifade edilmesi.
İncele
Konversiyon Bozukluğu
Konversiyon Bozukluğu
Conversion Disorder
İstemli motor veya duyusal işlevlerde ortaya çıkan, nörolojik bir tıbbi duruma bağlanamayan ancak psikolojik kökenli olduğuna dair net kanıtlar bulunan işlevsel bozukluk.
İncele