Rotter İçsel-dışsal Kontrol Odağı Ölçeği
Rotter Internal–external Locus Of Control Scale
Tanım
Bireylerin yaşamlarındaki olayların sonuçlarını kendi davranışlarına mı (içsel) yoksa dışsal etkenlere mi (dışsal) bağladıklarını ölçen 29 maddelik zorunlu tercihli psikometrik ölçek.
Örnek Vaka / Uygulama
Üniversite sınavından düşük alan iki öğrenciden içsel kontrol odağı yüksek olanı 'Yeterince çalışmadım, stratejimi değiştirmeliyim' diyerek sorumluluk alırken; dışsal kontrol odağı yüksek olanı 'Sınav soruları çok adaletsizdi, ne yaparsam yapayım geçemezdim' diyerek dış faktörleri suçlar.
Derin Analiz
Julian Rotter tarafından 1966 yılında geliştirilen bu ölçek, sosyal öğrenme kuramının temel taşlarından biridir. Bireyin pekiştireçlerin kaynağını algılayış biçimini nicelleştirir. İçsel kontrol odağına sahip bireyler, başarı ve başarısızlıklarını kendi yetenek ve çabalarıyla ilişkilendirirken; dışsal kontrol odağına sahip olanlar kader, şans, baht veya güçlü diğer kişilerin etkisine atfederler. Psikometrik analizler, bu yapının akademik başarı, iş tatmini, psikolojik dayanıklılık ve stresle başa çıkma stratejileri üzerinde belirgin yordayıcı geçerliliğe sahip olduğunu göstermektedir. Klinik bağlamda, yüksek dışsal kontrol odaklılık, öğrenilmiş çaresizlik ve depresif belirtilerle pozitif yönlü korelasyon gösterme eğilimindedir.
Etimoloji
Latince 'locus' [yer, konum] ve 'causalis' [nedensellik] kelimelerinin Julian Rotter'ın sosyal öğrenme kuramı çerçevesinde birleştirilmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öz-yeterlik (Self-efficacy) kavramı ile sıklıkla karıştırılır. Öz-yeterlik bireyin belirli bir görevi başarma kapasitesine olan inancıyken, kontrol odağı eylemler ile sonuçlar arasındaki nedensellik bağının algılanış biçimidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal Öğrenme Kuramı
Sosyal Öğrenme Kuramı
Social Learning Theory
Bireylerin yeni davranışları, tutumları ve duygusal tepkileri doğrudan deneyim yaşamaksızın, başkalarını gözlemleyerek, taklit ederek ve sosyal etkileşimler yoluyla edindiğini savunan psikolojik kuram.
İncele
Öğrenilmiş Çaresizlik
Öğrenilmiş Çaresizlik
Learned Helplessness
Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.
İncele