Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi (Health-related Quality Of Life (HRQL)) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Fiziksel sağlık ve zihinsel esenliğin, bireyin günlük yaşamında işlevsellik gösterme, duygusal dengesini koruma ve tatmin edici bir yaşam sürdürme kapasitesine etkisini inceleyen çok boyutlu bir kavramdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısı almış 58 yaşında bir hastanın, yalnızca solunum fonksiyon testlerindeki (FEV1) tıbbi iyileşmeyle değil; torunlarıyla parkta yürüyebilme, sosyal aktivitelerine devam edebilme ve sabahları uyanırken hissettiği öz-yeterlilik algısının, uygulanan pulmoner rehabilitasyon programı sonrasında HRQL ölçekleri ile takip edilmesi.

Derin Analiz

Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi (HRQL), klasik biyomedikal hastalık odaklı yaklaşımın ötesine geçerek hastanın kendi subjektif algısını merkeze alan psikometrik bir değerlendirme alanıdır. Bilişsel ve klinik psikoloji perspektifinden; bireyin ağrı, yorgunluk, anksiyete, sosyal izolasyon gibi semptomlarla başa çıkarken kendi yaşamını ne derece işlevsel ve anlamlı kura bildiğini ölçer. İstatistiksel olarak, genellikle Likert tipi ölçekler veya hastaya bildirilen sonuç ölçütleri (PROMs) aracılığıyla standardize edilir ve kronik hastalıkların prognozunda, farmakolojik müdahalelerin etkinliğinde kritik bir prediktör olarak kullanılır.

Etimoloji

İngilizce 'health' (sağlık) + Latin kökenli 'relatus' (ilişkili) ve 'qualitas' (nitelik/vasıf) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; sağlık hizmetleri araştırmalarında bireyin yaşamsal iyilik halinin multidisipliner değerlendirmesini ifade etmek için modern dönemde literatüre kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

Genel Yaşam Kalitesi (Genel yaşam doyumu, ekonomik durum, çevresel faktörler ve politik istikrarı da kapsar; HRQL ise spesifik olarak sağlık durumunun etkilerine odaklanır.) ve Sağlık Durumu (Health Status) (Sadece klinik bulguları ve patolojiyi nesnel olarak listeler, bireyin bu duruma yüklediği öznel anlamı ve işlevsellik kaybını içermez.)