Sahte Cerrahi
Sham Surgery
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Parkinson hastalığı için geliştirilen yeni bir nöroteknolojik hücre nakli tedavisinin etkinliğini araştıran randomize kontrollü bir çalışmada; deney grubundaki hastalara kafatası delinerek beyin dokusuna hücre süspansiyonu enjekte edilirken, kontrol grubundaki hastalara genel anestezi verilip kafa derisinde yüzeysel bir kesi yapılır ancak kafatası delinmez (sahte cerrahi). Böylece hastaların ameliyat olduklarına dair psikolojik inançları ve cerrahi süreçlerin ortak yan etkileri her iki grupta eşitlenir.
Derin Analiz
Klinik araştırmalarda metodolojik geçerliliği sağlamak ve plasebo etkisini izole etmek amacıyla başvurulan sahte cerrahi, cerrahi disiplinlerdeki çift kör tasarım eksikliğini gidermeyi hedefler. Aktif cerrahi girişimler; anestezi, insizyon travması, hastane ortamı ve hastanın ameliyat geçirdiğine dair beklentisi gibi pek çok non-spesifik çevresel ve psikolojik değişken içerir. Sahte cerrahi, kontrol grubundaki hastalara da cilt kesisi gibi fiziksel manipülasyonlar uygulayarak bu konfüskan (karıştırıcı) faktörleri dengeler ve asıl terapötik etken maddenin ya da mekanizmanın net bir şekilde ölçülmesine olanak tanır. Ancak bu uygulama, invaziv niteliği ve hastanın bilinçli onamı (informed consent) ile yarar-zarar dengesi bağlamında ciddi biyoetik tartışmaları beraberinde getirmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'sham' (sahte, düzmece, aldatmaca - kökeni belirsiz olmakla birlikte 18. yüzyıl ortalarında türetilmiştir) ve Latince 'chirurgia' (Yunanca 'kheirourgia' [el ile çalışma, ameliyat], 'kheir' [el] + 'ergon' [iş]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Plasebo Etkisi
Plasebo Etkisi
Placebo Effect
Terapötik açıdan etkisiz bir maddenin veya spesifik olmayan bir müdahalenin, alıcının beklentileri ve inançları doğrultusunda klinik olarak anlamlı bir yanıt ortaya çıkarması.
İncele
Araştırma Etiği
Araştırma Etiği
Research Ethics
Bilimsel araştırmaların planlanmasından raporlanmasına kadar tüm aşamalarına rehberlik eden değer, ilke ve standartlar bütünü.
İncele