Şaşkınlık
Surprise
Tanım
Beklentilerin ihlal edilmesi veya çevrede beklenmedik bir yeniliğin algılanmasıyla ortaya çıkan, evrensel yüz ifadesi kalıplarına sahip temel bir duygudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Karanlık bir odada anahtarını arayan bir bireyin, birdenbire lambanın kendiliğinden yanmasıyla kaşlarını yukarı kaldırması, gözlerini kocaman açması ve kısa bir nefes alması şaşkınlık tepkisinin somut bir örneğidir.
Derin Analiz
Şaşkınlık, bilişsel uyumsuzluğun en kısa süreli ve en ani tezahürlerinden biridir. Bilişsel mimaride, mevcut şemalar ile çevreden gelen yeni veri arasındaki tutarsızlığı tespit eden dikkat mekanizmalarını anında aktive eder. Nörobiyolojik düzeyde, retiküler aktive edici sistemin (RAS) uyarılmasıyla başlar; amigdala ve locus coeruleus devreye girerek organizmanın yönelim tepkisini (orienting response) tetikler ve dikkat kaynaklarını ani bir şekilde yeni uyarıcıya odaklar. Fizyolojik olarak sempatik sinir sisteminin kısa süreli aktivasyonu, kas tonusunda ani değişimler ve kalp atım hızında geçici bir yavaşlama (bradikardi) ile karakterizedir. Evrimsel psikoloji perspektifinden bakıldığında, şaşkınlık duygusu, bireyin ani çevresel değişikliklere hızla adapte olmasını ve belirsizlik karşısında hayatta kalma stratejilerini devreye sokmasını sağlayan adaptif bir fonksiyona sahiptir.
Etimoloji
Fransızca 'surprendre' (şaşırtmak, yakalamak) fiilinden türetilmiş olup, Latince 'superprehendere' (üstüne varmak, ani yakalamak; 'super-' [üzerine] + 'prehendere' [yakalamak]) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Güdüsel Değer
Güdüsel Değer
İncentive Value
Bir birey için motive edici bir uyarıcının veya durumun algılanan değeri; bu değer kişiden kişiye ve bağlama göre değişiklik gösterir.
İncele
Bozunma Teorisi
Bozunma Teorisi
Decay Theory
Öğrenilen bilginin, pratik edilmediği ve kullanılmadığı takdirde beyindeki nöral izinin zamanın akışıyla özerk bir şekilde zayıflayarak yok olacağını öne süren unutma teorisi.
İncele
Soyut Fikir
Soyut Fikir
Abstract İdea
Somut ve fiziksel bir maddi karşılığı bulunmayan veya çok sayıda farklı tikel örneği ortak bir kategori altında toplayan kavramsal yapı.
İncele
Turing Testi
Turing Testi
Turing Test
Bir makalenin veya bilgisayar programının, insan benzeri etkileşimli diyalog kurma ve akıllı davranış sergileme yeteneğini değerlendirmek amacıyla Alan Turing tarafından 1950 yılında önerilen sınama yöntemi.
İncele