Seçici Adaptasyon Yöntemi
Method Of Selective Adaptation
Tanım
Tekrarlanan uyarıcı maruziyetinin duyusal adaptasyon yaratarak sonraki uyarıcıların algısını seçici olarak değiştirdiği psikofiziksel prosedür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmada katılımcılara sürekli olarak sağa eğimli çizgilerden oluşan bir adaptasyon uyarıcısı gösterilir. Süreç sonunda katılımcılara dikine (dikey) çizgiler gösterildiğinde, katılımcılar bu dikey çizgileri hafifçe sola eğik olarak algılama eğilimi gösterirler. Bu algısal sapma, sağa duyarlı nöronların yorulması nedeniyle denge noktasının sola kaymasının doğrudan bir sonucudur.
Derin Analiz
Seçici adaptasyon yöntemi, algısal sistemlerin alt birimlerinin (örneğin görsel korteksteki belirli yönelim veya frekans dedektörlerinin) yorulma veya duyarsızlaşma ilkelerini incelemek için kullanılan temel bir deneysel psikofizik yaklaşımıdır. Bu prosedürde, denek belirli bir özellik bakımından zengin bir 'adaptasyon uyarıcısına' uzun süre maruz bırakılır. Bu süreç, ilgili özellikten sorumlu nöron popülasyonunu sürekli ateşlemeye zorlar ve geçici bir duyarlılık düşüşüne yol açar. Sonrasında sunulan hedef uyarıcının algılanmasında (örneğin eşik değerlerinde veya renk/yönelim kaymalarında) meydana gelen sapmalar ölçülür. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, sinaptik yorulma veya reseptör duyarsızlaşması ile açıklanır; bilişsel düzeyde ise beynin işleme kanallarının bağımsızlığını test etmek için güçlü bir araçtır.
Etimoloji
İngilizce 'method' (Yunanca 'methodos' [takip edilen yol, araştırma] + Latince 'selectivus' [seçici, ayırt edici] + Latince 'adaptare' [uyarlamak, uydurmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Duyusal alışma (sensory habituation) genellikle merkezi sinir sisteminde daha üst düzey filtrelemeyi ifade ederken, seçici adaptasyon periferik ve erken kortikal düzeydeki reseptör/nöron yorulmasıyla ilgilidir.