Şekil Ayrımcılığı
Form Discrimination
Tanım
Bir nesnenin şeklini, boyutunu, dokusunu ve diğer özelliklerini değerlendirmek için başta görme ve dokunma olmak üzere duyuları kullanma yeteneği.
Örnek Vaka / Uygulama
Nöropsikolojik bir değerlendirme sırasında, klinisyenin hastaya gözleri kapalıyken eline farklı geometrik şekillerde (örneğin üçgen, daire, kare) ahşap bloklar vermesi ve hastanın bu nesnelerin formunu sadece dokunarak ayırt etmesini istemesi şekil ayrımcılığının somatosasomal testidir.
Derin Analiz
Şekil ayrımcılığı, temel olarak görsel-uzamsal algı ve somatosasomal işleme süreçlerinin entegrasyonuna dayanan üst düzey bir bilişsel beceridir. Nöropsikolojik bağlamda, oksipital lobun ventral akımı (ne yolu) ile paryetal lobun dorsal akımının (nerede/nasıl yolu) eş güdümlü çalışmasını gerektirir. Bireyin çevresindeki uyarıcıları sadece kaydetmekle kalmayıp, onları yapısal özelliklerine göre kategorize etmesini, benzer nesneler arasından hedefi seçmesini ve dokunsal feedback (stereognozi ile yakın ilişkili olarak) ile nesne manipülasyonu yapmasını sağlar. Bu yetide meydana gelen bozulmalar, genellikle parietal veya oksipital korteks lezyonlarında, agnozi vakalarında veya görsel-motor entegrasyon bozukluklarında klinik olarak karşımıza çıkar.
Etimoloji
Latince 'forma' (biçim, şekil) ve 'discriminatio' (ayırt etme, fark gözetme kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.)
Karıştırmayın
Şekil-zemin algısı (figure-ground perception) ile sıklıkla karıştırılır; şekil ayrımcılığı nesnenin öz niteliklerini (boyut, doku, biçim) analiz etmeyi kapsarken, şekil-zemin algısı bir uyarıcıyı karmaşık bir arka plandan ayırıp odaklanma yeteneğidir.