Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Serbest Enerji

Free Energy

Tanım

Klasik psikanalitik kuramda, alt benlikte (id) yer alan, birincil süreçlerle ilişkili ve serbestçe hareket edebilen psişik enerji.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, dürtüsel kontrolü zayıf bir danışanın anlık bir hayal kırıklığı karşısında yıkıcı öfke patlamaları yaşaması, psişik aparatın bu serbest enerjiyi erteleme veya ikincil süreçlerle kanalize etme kapasitesinin yetersizliğine işaret eder.

Derin Analiz

Psikanalitik topografik ve yapısal modellerde serbest enerji, henüz yapılandırılmamış, nesne yatırımı (cathexis) yapmamış ve haz ilkesi doğrultusunda anında doyum arayan ham dürtüsel gücü ifade eder. Bağlı enerjinin (bound energy) aksine, birincil süreç düşüncesinin karakteristik özelliği olan yer değiştirme ve yoğunlaşma mekanizmalarına tabidir. Enerjinin bu akışkan ve serbest hali, ikincil süreçlerin (benliğin düzenleyici ve gerçeklik odaklı mekanizmaları) henüz devreye girmediği ya da işlevselliğini yitirdiği durumlarda (örneğin rüyalar, psikotik regresyonlar) baskındır. Modern bilişsel bilimlerde ve nörobilimde Karl Friston'ın serbest enerji ilkesi ile kavramsal bir bağ kurduğunu iddia etmek anakronizm olur; psikanalizdeki bu kullanım, termodinamik entropi kavramının zihinsel ekonomiye erken bir uyarlamasıdır.

Etimoloji

İngilizce 'free' (serbest, bağlı olmayan) ve Latince 'energia' (faaliyet, güç; Yunanca *energeia*) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Bağlı enerji (bound energy) ile karıştırılır; bağlı enerji ikincil süreçlerin kontrolündedir, ertelenebilir ve nesnelere kararlı bir şekilde yatırılmıştır, serbest enerji ise akışkandır ve anlık deşarj arar.