Seviye I Ve Seviye II Teori
Level I–level II Theory
Tanım
Bilişsel yetilerin, ezberleme ve kısa süreli bellek gibi asosyatif işlemleri kapsayan Seviye I ile kategorizasyon ve soyutlama gibi kavramsal işlemleri kapsayan Seviye II olmak üzere iki hiyerarşik düzeyde düzenlendiğini öne süren kuram.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir öğrencinin yabancı bir dildeki kelimeleri hiçbir anlam ilişkisi kurmadan sadece tekrar ederek ezberlemesi 'Seviye I' asosyatif işlemci kapasitesine örnek oluştururken; aynı öğrencinin bu kelimeleri cümle içindeki bağlamsal yapılarına göre sınıflandırıp yeni kurallar türetmesi 'Seviye II' kavramsal işleme düzeyini gösterir.
Derin Analiz
Arthur R. Jensen tarafından geliştirilen bu kuram, insan bilişini iki farklı katmana ayırarak inceler. Seviye I (asosyatif öğrenme), girdilerin minimum düzeyde dönüşüme uğratıldığı, uyarıcı-tepki eşleşmelerinin ve ezber temelli hafıza süreçlerinin baskın olduğu temel bilişsel kapasiteleri ifade eder. Seviye II (kavramsal işleme) ise verilerin yeniden yapılandırılması, mantıksal çıkarsama, soyutlama ve üst düzey problem çözme becerilerini barındırır. Jensen, Seviye I işlemlerin popülasyonlar arasında nispeten eşit dağıldığını, buna karşın Seviye II işlemlerin soyut düşünme gerektirdiği için bireysel ve demografik değişkenlerden daha fazla etkilendiğini savunmuştur. Bilişsel psikoloji ve psikometri alanlarında zeka testlerinin alt boyutlarının yorumlanmasında tarihsel bir temel oluşturmuştur.
Etimoloji
İngilizce 'level' (seviye, düzey) sözcüğü ile Roma rakamları 'I' ve 'II' gösterimlerinin, Arthur R. Jensen tarafından bilişsel yetilerin hiyerarşik organizasyonunu betimlemek üzere bir araya getirilmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Akıcı ve Toplu Zeka (Fluid and Crystallized Intelligence) modelleriyle karıştırılabilir; ancak bu kuram genel zekanın türlerinden ziyade, bilgi işleme süreçlerinin karmaşıklık hiyerarşisine odaklanır.