Sezgisel Yargı
İntuitive Judgment
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır acil servis hemşireliği yapan bir profesyonel, hastanın klinik bulgularında henüz laboratuvar testleriyle kanıtlanmamış minör değişimler gördüğünde 'içinden bir sesin' hastanın durumunun kötüleşeceğini söylemesi ve buna dayanarak erken müdahale etmesi sezgisel yargıya örnektir.
Derin Analiz
Sezgisel yargı, bilişsel süreçlerin çift süreçli kuramlarında (Dual-process theory) genellikle Sezgi 1 (System 1) mekanizmalarıyla ilişkilendirilir. Hızlı, otomatik, çabasız ve paralel işleyen bu süreçler, bireyin geçmiş deneyimlerini ve örtük belleğini saniyeler içinde tarayarak bilişsel bir kestirim üretir. Rasyonel ve analitik akıl yürütmeden (Sezgi 2) farklı olarak, bu kararların gerekçelendirilmesi sonradan rasyonelleştirme (post-hoc rationalization) gerektirebilir çünkü karar anında kullanılan veriler bilinçli working memory (çalışma belleği) eşiğinin altındadır.
Etimoloji
Latince 'intueri' (içine bakmak, gözlemlemek) fiilinden türetilen 'intuitio' kavramı ile Latince 'iudicare' (hüküm vermek, karar almak) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Rasyonel karar verme (bilinçli, analitik ve adı adım hesaplanan süreçleri içerir) ve sezgi (intuition - genel olarak bilme hali veya yatkınlık, yargı ise bu halin karar evresine dönüşmüş halidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Örtük Bellek
İmplicit Memory
Geçmişteki deneyimlerin, bilinçli bir hatırlama çabası veya farkındalık olmaksızın davranışları ve performansları dolaylı olarak etkilediği uzun süreli bellek türü.
İncele
Sezgi
İntuition
Bilinçli akıl yürütme veya yansıtma süreçlerine başvurmaksızın, ani kavrayış veya algı elde etme yetisi.
İncele