Siklik Nükleotit
Cyclic Nucleotide
Tanım
Hücre içi sinyal iletiminde ikinci haberci olarak görev yapan, hormon veya nörotransmitter gibi dış kaynaklı sinyalleri hücre içi spesifik aktivitelere dönüştüren halkasal yapılı nükleotit türevi.
Örnek Vaka / Uygulama
Noradrenerjik bir nörotransmitter sinaps sonrası beta-adrenerjik reseptöre bağlandığında, G proteinleri aracılığıyla adenilat siklaz aktive olur ve hücre içinde cAMP (siklik AMP) üretimi artar. Artan cAMP havuzu protein kinaz A'yı (PKA) fosforile ederek nöronun çekirdeğinde gen transkripsiyonunu tetikler ve uzun süreli bellekle ilgili sinaptik plastisiteyi (LTP) güçlendirir.
Derin Analiz
Siklik nükleotitler (örneğin cAMP ve cGMP), hücre zarındaki reseptörlere bağlanan birincil habercilerin (ligandların) etkisini hücre içine taşıyan kritik ikincil habercilerdir. Adenilat siklaz veya guanilat siklaz enzimleri aracılığıyla sentezlenirler. Nörotransmitterlerin sinaptik iletim sonrası ikincil yolakları tetiklemesinde, gen ekspresyonunun düzenlenmesinde, iyon kanallarının açılıp kapanmasında ve hücresel metabolizmanın regülasyonunda merkezi bir rol oynarlar. Fosfodiesteraz (PDE) enzimleri tarafından yıkılarak inaktive edilirler; bu mekanizma nöropsikofarmakolojide (örneğin antidepresan ve antipsikotik ilaçların etki mekanizmalarında) hedef alınan temel yollardan biridir.
Etimoloji
İngilizce 'cyclic' (Yunanca 'kyklos', tekerlek/halka) + 'nucleotide' (Latince 'nucleus', çekirdek + Fransızca '-otide', kimyasal ek). Halkasal bağ düzenine sahip nükleotit yapısını ifade eder.
Karıştırmayın
Standart nükleotitler (ATP, GTP) ile karıştırılır; standart nükleotitler enerji transferi ve nükleik asit sentezinde monomer görevi görürken, siklik nükleotitler fosfat grubunun şeker halkasına iki farklı bağla (3' ve 5') bağlanmasıyla oluşan özel bir halkasal konfigürasyona sahiptir ve doğrudan hücre içi sinyal transdüksiyonunu yönetir.