Solunumla İlişkili Uyku Bozukluğu
Breathing-related Sleep Disorder
Tanım
Uykuda ortaya çıkan solunum güçlükleri nedeniyle uyku mimarisinin bozulması ve buna bağlı olarak aşırı gündüz uykululuğu ya da uykusuzlukla karakterize edilen klinik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinikte hastanın eşi tarafından geceleri yüksek sesle horlama, uykuda nefes durması (apne) ve ani irkilerek uyanma şikayetleriyle getirilen 52 yaşındaki erkek vakada; polisomnografi (uyku testi) sonucunda saat indeksli apne-hipopne sayısının yüksek olduğu saptanmış, hastaya obstrüktif uyku apne sendromu tanısı konulmuştur.
Derin Analiz
Solunumla ilişkili uyku bozuklukları, üst hava yollarının anatomik darlığı, nörolojik solunum kontrol merkezlerinin işlev bozukluğu veya alveoler hipoventilasyon gibi fizyopatolojik mekanizmalarla ortaya çıkar. DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırmasında; Obstrüktif Uyne Apne Hipopne Sendromu, Merkezi Uyku Apnesi ve Uykuyla İlişkili Hipoventilasyon olmak üzere üç ana klinik alt tipe ayrılır. Uykudaki tekrarlayan apne (solunum durması) ve hipopne (solunumun azalması) atakları, sempatik sinir sisteminin aktive olmasına (mikro-uyanmalara) yol açar. Bu durum, normal uyku siklusunu (özellikle yavaş dalga ve REM uykularını) parçalayarak nörokognitif performans düşüklüğüne, kardiyovasküler yüklenmeye ve metabolik disfonksiyona zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'breathing' (nefes alma, Eski İngilizce 'brǣþ' [nefes, koku]), 'related' (ilişkili, Latine 'relatus') ve 'sleep disorder' (uyku bozukluğu, Eski İngilizce 'slēp' ve Latince 'disordinare' [düzeni bozmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Primer uykusuzluk (insomnia) ile sıklıkla karıştırılır; ancak burada uykusuzluğun veya gündüz yorgunluğunun temel nedeni psikofizyolojik faktörler değil, doğrudan hipoksi ve uyku fragmantasyonuna yol açan solunum mekaniği bozukluklarıdır.