Tehlike Oranı (Hazard Rate) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Belirli bir zaman kesitinde, o ana kadar hayatta kalmış veya olayı tecrübe etmemiş bir bireyin, ilgili olayı (nüks, ölüm, iyileşme vb.) o an deneyimleme olasılığının anlık göstergesidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Alkol bağımlılığı tedavisinden taburcu edilen 200 hastanın takip edildiği bir klinik çalışmada, ilk 30 günde nüks etme tehlike oranının en yüksek seviyede olduğu, 90. günden sonra ise sabit bir plato çizdiği tespit edilmiştir. Bu veri, erken müdahale seanslarının zamanlamasını optimize etmek için kullanılmaktadır.

Derin Analiz

Hayatta kalma analizinde (survival analysis) temel bir istatistiksel metrik olan tehlike oranı, kümülatif olasılıktan farklı olarak, riske maruz kalan popülasyonun zaman içindeki dinamik değişimini inceler. Klinik psikoloji ve bağımlılık araştırmalarında, örneğin altı aydır alkol veya madde kullanmayan bir bireyin yakın gelecekte nüks etme (relapse) riskinin zamana bağlı olarak nasıl değiştiğini modellemede kritik bir rol oynar. Parametrik olmayan (Cox Orantısal Tehlike Modeli gibi) veya parametrik yaklaşımlarla hesaplanır ve risk fonksiyonunun türevi üzerinden şekillenir.

Etimoloji

İngilizce 'hazard' (tehlike, şans, risk - Arapça 'az-zahr' [zar] kelimesinden türeyen eski Fransızca 'hasard') ve 'rate' (oran, ölçü - Latince 'rata pars' [hesaplanan kısım]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Kümülatif insidans (cumulative incidence) ve Odds Oranı (Odds Ratio) ile sıkça karıştırılır. Kümülatif insidans belirli bir dönem boyunca toplam olay riskini verirken, tehlike oranı o anki anlık riski ifade eder.