Tepki Bedeli
Response Cost
Tanım
Edimsel koşullamada, belirli bir davranışın ardından halihazırda sahip olunan değerli bir pekiştirecin veya ödülün geri alınması ya da kaybettirilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir özel eğitim merkezinde otizm spektrum bozukluğu olan bir çocuk, her olumlu davranışı karşılığında yıldız (jeton) kazanmaktadır. Ancak öfke nöbeti geçirip arkadaşına vurduğunda, kurallar gereği önceden kazanmış olduğu üç yıldız sistemden silinir (tepki bedeli). Bu uygulama, çocuğun saldırgan davranış sıklığını belirgin biçimde düşürür.
Derin Analiz
Tepki bedeli, davranışçı psikolojide negatif cezalandırma (negative punishment) kategorisinin en etkili uygulamalarından biridir. Temel mekanizma, organizmanın gösterdiği hedef dışı veya istenmeyen bir davranışın maliyeti olarak, elindeki bir ayrıcalığı, puanı ya da nesneyi yitirmesini öngörür. Bilişsel ve davranışsal terapilerde, özellikle token ekonomi (jeton biriktirme) sistemleriyle birlikte çocuk psikolojisinde ve davranış yönetiminde sıklıkla kullanılır. Fiziksel cezalandırmanın aksine, bireye zarar vermeden davranışın sıklığını azaltmayı hedefler; ancak etkinliği, kaybedilen değerin birey için ne kadar kıymetli olduğuyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'response' (tepki, davranış) ve 'cost' (maliyet, kayıp) kelimelerinin birleşiminden oluşan, edimsel koşullama literatürüne kazandırılmış teknik bir terimdir.
Karıştırmayın
Negatif pekiştirme ile sıklıkla karıştırılır. Negatif pekiştirmede hoş olmayan bir uyaran ortadan kaldırılarak istenen davranış artırılır; tepki bedelinde ise istenmeyen davranışın ardından değerli bir unsur geri alınarak o davranışın azalması hedeflenir.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele