Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi
Trauma-focused Cognitive Behavior Therapy
Tanım
Çocuk ve ergenlerde travma sonrası stres belirtilerini hafifletmek amacıyla bilişsel yeniden yapılandırma, maruz bırakma ve aile katılımını entegre eden bileşen tabanlı, kısa süreli bir psikoterapidir.
Örnek Vaka / Uygulama
On iki yaşında ağır bir trafik kazası geçirmiş ve sonrasında kazayı hatırlatan her türlü uyaranı kaçınma davranışı ile bastırmaya çalışan, ayrıca geceleri kabuslar gören bir danışana uygulanır. Terapist ilk aşamada hem çocuğa hem de ebeveynine travmanın nörobiyolojik etkileri hakkında psiko-eğitim verir. Duygu düzenleme ve gevşeme egzersizleri ile baş etme kapasitesi artırıldıktan sonra 'travma anlatısı' (trauma narrative) yazılır ve kademeli maruz bırakma teknikleriyle danışanın korku hatırasını güvenli bir bağlamda yeniden işlemesi sağlanır.
Derin Analiz
Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi (TF-CBD), özellikle çocukluk çağı örselenmelerinde altın standart olarak kabul edilen kanıta dayalı bir müdahaledir. PRACTICE modeli (Psychoeducation, Relaxation, Affective modulation, Cognitive coping, Trauma narrative, In vivo mastery, Conjoint sessions, Enhancing safety) etrafında şekillenir. Nörobiyolojik düzeyde, amigdalanın hiperreaktivitesini düzenlemeyi ve prefrontal korteksin travmatik yaşantılar üzerindeki top-down (yukarıdan aşağıya) kontrolünü yeniden tesis etmeyi hedefler. Maruz bırakma basamağı, korku ağlarının sönmesine (extinction) ve hipokampal eksikliklerin giderilerek anıların parçalı halden bütüncül bir otobiyografik forma dönüşmesine zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'trauma' (Latince/Yunanca: yara, delik) + 'focus' (Latince: ocak, odak noktası) + 'cognitive' (Latince: cognoscere, bilmek/analamak) + 'behavior' (İngilizce: davranmak) + 'therapy' (Yunanca: therapeia, iyileştirme/bakım) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Genel Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile sıklıkla karıştırılır; ancak BDT genel anksiyete ve depresyon paternlerine odaklanırken, TF-BDT özellikle travmaya özgü korku ağlarını, dissosiyatif belirtileri ve aile dinamiklerini merkeze alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Posttraumatic Stress Disorder (PTSD)
Ölüm, ciddi yaralanma veya fiziksel bütünlüğe tehdit içeren travmatik bir olayın yaşanmasının veya tanık olunmasının ardından ortaya çıkan; yeniden yaşantılama, kaçınma ve kronik fizyolojik uyarılmışlık belirtileriyle karakterize ruhsal bozukluk.
İncele
Maruz Bırakma Terapisi
Maruz Bırakma Terapisi
Exposure Therapy
Anksiyete bozukluklarının tedavisinde kullanılan; bireyin korkulan uyaranla kontrollü, sistematik ve yinelenen biçimde yüzleştirilmesini amaçlayan kanıt temelli bir davranışçı terapi yöntemidir.
İncele
Bilişsel Yeniden Yapılandırma
Bilişsel Yeniden Yapılandırma
Cognitive Restructuring
Bireylerin işlevselliği bozan otomatik düşüncelerini ve bilişsel çarpıtmalarını fark edip bunları daha adaptif ve gerçekçi alternatifleriyle değiştirmesini amaçlayan psikoterapötik müdahale.
İncele