Uçtutması
Air Sickness
Tanım
Hava yolculuğu sırasında ortaya çıkan, vestibüler sistem ile görsel uyaranlar arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanan bir kinetozis (hareket hastalığı) türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Sık sık seyahat eden 34 yaşında bir birey, uçak kalkış sırasında türbülansa girdiğinde ani bir mide bulantısı, baş dönmesi ve yüzde solukluk yaşamaya başlar. Camdan dışarı baktığında ufuk çizgisini sabit görememesi, iç kulaktaki hareket algısıyla çelişerek belirtilerin hızla şiddetlenmesine neden olur.
Derin Analiz
Uçtutması, vestibüler sistemin (iç kulaktaki denge organı) algıladığı hareket ile görsel sistemin algıladığı çevre arasındaki çelişki sonucunda ortaya çıkar. Birey uçak içinde hareketsiz otururken, iç kulak türbülans, ivmelenme ve yükseklik değişimlerini sinirsel olarak beyne bildirir. Bu duyusal uyumsuzluk, beyin sapındaki kusma merkezini tetikleyen kemoreseptör tetikleme bölgesini ve otonom sinir sistemini aktive eder. Sonuç olarak mide bulantısı, soğuk terleme, vertigo ve kusma gibi parasempatik aşırı uyarılma belirtileri gözlemlenir.
Etimoloji
İngilizce 'air' (hava, uçuş) ve 'sickness' (hastalık, rahatsızlık) kelimelerinin birleşiminden oluşan bir bileşik terimdir; kökeni Germen dillerindeki eski köklere dayanır.
Karıştırmayın
Deniz tutması (sea sickness) ile aynı patofizyolojik temele dayanır; aradaki tek fark tetikleyici çevresel uyaranın hava taşıtı ve aerodinamik hareketler olmasıdır. Vertigo ile karıştırılmamalıdır; vertigo iç kulaktaki primer bir patoloji veya merkezi sinir sistemi bozukluğundan kaynaklanabilirken, uçtutması dışsal bir hareket uyarısına verilen fizyolojik bir tepkidir.