Üst-belirlenme
Overdetermination
Tanım
Gözlemlenen tek bir psikolojik belirti, rüya veya davranışın, her biri tek başına bu sonucu doğurmaya yeterli birden fazla bilinçaltı etken tarafından eş zamanlı olarak belirlenmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, ağır bir sosyal anksiyete ve konuşma korkusu (fobi) ile başvuran bir danışanın bu belirtisinin incelenmesi. Semptomun arkasındaki üst-belirlenme analizi yapıldığında; bu korkunun hem çocuklukta ebeveynler tarafından küçük düşürülmeye karşı geliştirilmiş bir savunma olduğu, hem kardeş kıskançlığına dair saldırgan dürtülerin bastırılmasını sağladığı, hem de bilinçaltındaki cezalandırılma arzusunu tatmin ettiği görülür. Yani bu üç farklı psikodinamik faktör tek bir fobide birleşmiştir.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramın temel taşlarından biri olan üst-belirlenme, nedenselliğin doğrusal ve indirgemeci bir çizgide ilerlemediğini savunur. Sigmund Freud'un rüya analizi çalışmalarında rüya öğelerinin tek bir anlam taşımadığını, aksine birden çok arzunun, savunma mekanizmasının ve geçmiş travmatik izin aynı anda birleşerek tek bir psikanalitik ürünü (örneğin bir semptom ya da fobiyi) ürettiğini göstermek için kullandığı bir kavramdır. Psikodinamik formülasyonda, bastırılmış dürtüler ile ego savunmaları arasındaki karmaşık etkileşimler tek bir davranışta birden fazla amaca hizmet eder. Bu durum, klinik değerlendirmede yüzeydeki tek bir semptomun ardında katman katman açılması gereken çok yönlü psikolojik anlamlar barındırdığını ifade eder.
Etimoloji
Almanca 'Überdeterminierung' kelimesinden türetilmiştir. Latince 'super-' (aşırı/üstünde) ve 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek) fiillerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Çoklu nedensellik (multiple causality) kavramıyla karıştırılabilir; ancak üst-belirlenme, her bir nedenin kendi başına sonucu üretmek için yeterli olduğu ve bilinç dışı mekanizmalarla örüldüğü spesifik psikanalitik bir bağlama sahiptir.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikanaliz
Psikanaliz
Psychoanalysis
Zihinsel faaliyetin büyük ölçüde bilinçdışı süreçlerle yönetildiğini savunan, Sigmund Freud tarafından geliştirilmiş hem bir kişilik kuramı hem de bir psikoterapi yöntemidir.
İncele
Bilinçdışı
Bilinçdışı
Unconscious (ucs)
Doğrudan farkındalığa erişilemeyen ancak düşünce, duygu ve davranışlar üzerinde dinamik etkilere sahip anıların, duygusal çatışmaların ve bastırılmış dürtülerin barındığı psişik bölge.
İncele
Rüya Çalışması
Rüya Çalışması
Dream-work
Psikanalitik teoride, rüyanın örtük içeriğinin (latent content) rüya görenin deneyimlediği açık içeriğe (manifest content) dönüştürülme süreci.
İncele
Savunma Mekanizması
Savunma Mekanizması
Defense Mechanism
Egonun, psişik çatışmaların yarattığı kaygıdan ve tehdit edici bilinçdışı dürtülerden kendini korumak için devreye soktuğu bilinçdışı uyum süreçleridir.
İncele