Yakınsal Açıklama
Proximate Explanation
Tanım
Bir davranışın veya biyolojik özelliğin gelişimsel süreçler ya da fizyolojik mekanizmalar açısından anlık açıklaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte yoğun korku anında (örneğin panik atak sırasında) kalbin küt küt atması ve avuç içlerinin terlemesi, sempatik sinir sisteminin ani aktivasyonu ve adrenalinin salgılanması ile açıklanır; bu durum panik bozukluğun yakınsal açıklamasıdır.
Derin Analiz
Davranışsal ve evrimsel nörobiyolojide 'yakınsal açıklama' (proximate explanation), organizmanın içinde o an ve yaşam öyküsü boyunca ne olup bittiğine odaklanır. Örneğin, bir kuşun ötüşünün yakınsal açıklaması, onun beynindeki ses merkezlerinin hormonal tetikleyiciler (testosteron) ve işitsel geri bildirim devreleri tarafından nasıl aktive edildiğidir. Bu yaklaşım, evrimsel süreçte bu davranışın neden seçildiğini irdeleyen 'nihai açıklama' (ultimate explanation) kavramının aksine, mekanik ve ontogenetik nedenlerle ilgilenir. Sinirbilim, endokrinoloji ve gelişim psikolojisi doğrudan yakınsal mekanizmaları inceler.
Etimoloji
Latince 'proximus' (en yakın, en sonraki) sözcüğünden türetilmiştir; biyolojide ve davranış bilimlerinde bir olgunun derhal ortaya çıkışını tetikleyen mekanik süreçleri ifade eder.
Karıştırmayın
Nihai açıklama (ultimate explanation) ile sıklıkla karıştırılır; nihai açıklama davranışın adaptif ve evrimsel amacını (hayatta kalma ve üreme başarısı) sorgularken, yakınsal açıklama işleyişin anlık fizyolojik veya gelişimsel donanımını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Doğuştan Gelen
Doğuştan Gelen
İnborn
Organizmanın genetik koduyla aktarılan, herhangi bir öğrenme süreci veya çevresel deneyim olmaksızın var olan anatomik, fizyolojik veya davranışsal özellikler.
İncele
Kemik Yaşı
Kemik Yaşı
Bone Age
Bireyin iskelet olgunlaşma derecesini, kemiklerin ossifikasyon (kemikleşme) evrelerine bakarak değerlendiren ve genellikle el-bilek radyografileriyle saptanan fizyolojik ölçüt.
İncele
Yazı Büyütme Sistemi
Yazı Büyütme Sistemi
Print Enlargement System
Az gören bireylerin basılı metinleri ve grafikleri bilgisayar veya benzeri ekranlarda okuyabilmesi için görüntüleri optik ve dijital olarak büyüten donanım ve yazılım sistemidir.
İncele
Apraksi
Apraksi
Apraxia
Motor güç, duyu kaybı veya komutları kavrama yetisi tam olmasına rağmen, öğrenilmiş amaçlı ve becerikli hareketlerin planlanıp icra edilememesi durumu.
İncele