Yaşa Bağlı Değişim
Age-related Change
Tanım
Yaşlanma sürecinin bir özelliği olarak ortaya çıkan her türlü işlevsel dönüşüm veya farklılaşma.
Örnek Vaka / Uygulama
72 yaşındaki bir bireyin, adını hatırlamakta günlük yaşamı etkilemeyecek düzeyde hafif zorluk yaşaması normatif bir yaşa bağlı değişimken, aynı bireyin mekânsal yönelim yeteneğini tamamen kaybetmesi ve günlük işlevselliğini yürütememesi nörodejeneratif patolojik bir sürece işaret eder.
Derin Analiz
Yaşa bağlı değişim kavramı, yaşam boyu gelişim psikolojisi ve biyogerontoloji ekseninde ele alınır. Bu değişimler iki ana kategoriye ayrılır: Normatif değişimler (puberte, menopoz gibi evrensel ve öngörülebilir biyolojik dönüm noktaları) ve patolojik veya anormal değişimler (yaşlı yetişkinlerde görülen makula dejenerasyonu gibi dejeneratif süreçler). Nörobiyolojik düzeyde, sinaptik plastisitede azalma, miyelin bütünlüğünün yavaşça bozulması ve nörotransmitter reseptör yoğunluğundaki dalgalanmalar bu değişimlerin temel mekanizmalarını oluşturur. Ancak bu süreçler doğrusal değildir; kognitif rezerv gibi epigenetik ve çevresel faktörler, bireyler arası varyasyonu doğrudan belirler.
Etimoloji
İngilizce 'age' (Orta İngilizce 'age', Latince 'aetas' [yaşam süresi, dönem] kökünden) ve 'related' (bağlantılı) ile Fransızca kökenli 'change' (değişmek, dönüştürmek) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Normal yaşlanma (senesans) genellikle tüm yaşa bağlı değişimleri kapsar ancak patolojileri dışarıda bırakma eğilimindedir; yaşa bağlı değişim ise hem normatif gelişimsel evreleri hem de patolojik sapmaları aynı çatı altında toplar.
Keşfetmeye Devam Edin
Yaşlanma
Aging
Kronolojik yaşa eşlik eden biyolojik, psikolojik ve nörobiyolojik değişimlerin tamamı.
Kognitif Rezerv
Cognitive Reserve
Yetişkin beyninin, nörolojik hasar veya hastalıklara rağmen klinik semptom göstermeksizin işlevselliğini sürdürebilme kapasitesi ve alternatif sinirsel ağlar kullanabilme esnekliği.