Yaygın Aksonal Hasar
DAI
Tanım
Beyin dokusunun ani ve şiddetli ivmelenme-yavaşlama hareketleri sonucu aksonların yaygın olarak gerilmesi ve kopmasıyla karakterize ağır bir travmatik beyin hasarı türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek hızda motosiklet kazası geçiren ve kask takmasına rağmen kafası sert bir şekilde yere çarpan 24 yaşındaki bir hasta, olay yerinde hızla bilincini kaybeder. Acil servise getirildiğinde Glasgow Koma Skalası (GKS) düşük olan hastanın beyin bilgisayarlı tomografisinde (BT) belirgin kitle etkisi veya büyük bir kanama görülmez; ancak yapılan Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) incelemelerinde korpus kallozum ve beyin sapı bileşkesinde yaygın mikroskopik kanamalar ve ödem saptanır, bu durum tablonun DAI olduğunu doğrular.
Derin Analiz
Yaygın aksonal hasar (DAI), nörolojik açıdan genellikle yüksek hızlı trafik kazaları veya kafaya alınan şiddetli künt travmalar sonucunda ortaya çıkar. Beynin farklı yoğunluktaki yapısal katmanlarının (gri ve beyaz madde) farklı hızlarda ivmelenmesi, dönme (rotasyonel) kuvvetleri tetikler. Bu makaslama gerilmesi (shearing stress), özellikle beyaz maddedeki akson demetlerinde mekanik deformasyona ve mikroskopik düzeyde kopmalara yol açar. Aksonal iskeletin (nörofilamentler ve mikro tübüller) hasar görmesi, aksonal transportun aksamasına, intraselüler kalsiyum birikimine ve gecikmiş aksonal dejenerasyona neden olur. Görüntüleme yöntemlerinde standart BT taramaları sıklıkla yetersiz kalırken, Difüzyon Tensör Görüntüleme (DTI) beyaz maddedeki mikro yapısal bozulmaları saptamada kritik rol oynar. Çoğu vakada derin koma haliyle kendini gösterir ve uzun vadeli nöropsikolojik sekeller bırakır.
Etimoloji
İngilizce 'Diffuse' (Latince 'diffundere': yayılmak, dağılmak) + 'Axonal' (Yunan 'axon': eksen) + 'Injury' (Latince 'iniuria': zarar, haksızlık) sözcüklerinin baş harflerinden oluşan tıbbi kısaltma.
Karıştırmayın
Fokal beyin hasarları (kontüzyon veya hematom gibi belirli bir bölgede sınırlı kalan lezyonlar) ile sıklıkla karıştırılır; fokal hasarlar belirli lokalize nörolojik defisitler verirken, DAI tüm beyni etkileyen yaygın bir beyaz madde bozulmasıdır ve genellikle derin, uzun süreli bilinç kaybıyla seyreder.