Yayılımcı Uyarılma
Spreading Activation
Tanım
Bellekteki bir kavramın veya sinir hücresinin uyarılmasının, ilişkili diğer düğümleri de zincirleme bir şekilde tetikleyerek hatırlama olasılığını artırmasını açıklayan bilişsel ve nörolojik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük hayatta bir markette 'elma' kelimesini duyduğunuzda, anlamsal ağdaki 'kırmızı', 'meyve', 'ağaç' ve hatta 'armut' gibi ilişkili kavramların otomatik olarak ve bilinçdışı bir şekilde zihinde aktifleşmesi. Sınavda zor bir soruyu çözerken alakasız gibi duran bir anahtar kelimenin, doğru bilginin bulunduğu bellek kümesini tetikleyerek cevabı hatırlatması.
Derin Analiz
Bilişsel psikolojide ve bağlantısalcı (connectionist) modellemede anlamsal belleğin nasıl yapılandığını ve bilgiye nasıl erişildiğini açıklayan temel mekanizmalardan biridir. Collins ve Loftus'un anlamsal ağ modeline dayanır. Zihinsel sözlükteki (mental lexicon) her bir kavram bir düğüm (node) olarak temsil edilir ve bu düğümler arasındaki mesafeler anlamsal yakınlığı gösterir. Bir düğüm aktive olduğunda, enerji veya uyarılma miktarı bu bağlantılar üzerinden (edges) komşu düğümlere doğru yayılır. Uzaklık arttıkça yayılan uyarılmanın şiddeti sönümlenir. Nörobilimsel düzlemde ise bu süreç, sinaptik plastisite ve sinir ağlarındaki eşik değerleri aşma mekanizmalarıyla örtüşmektedir; bir nöronun ateşlenmesi, aksonal projeksiyonlar aracılığıyla sinaptik aralıktan postsinaptik nöronlara nörotransmitter salınımını tetikleyerek benzer bir ağ içi uyarılma dalgası yaratır.
Etimoloji
İngilizce 'spread' (yayılmak, dağılmak) ve Latince 'activare' (faaliyete geçirmek, canlandırmak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; bilişsel ağlardaki sinyallerin yayılım dinamiklerini ifade eder.
Karıştırmayın
Seri hatırlama (serial recall) ve ana hat belleği (gist memory) ile karıştırılır; seri hatırlama öğelerin sırasını korumaya odaklanırken, yayılımcı uyarılma anlamsal bağlar üzerinden yön bağımsız bir ağ içi aktivasyon yayılımını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Anlamsal Ağ
Anlamsal Ağ
Semantic Network
Kavramlar arası ilişkileri ve anlamsal bağları düğümler ve kenarlar vasıtasıyla temsil eden bilişsel ve bilişimsel model.
İncele
Bilişsel Yük
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
İncele