Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz
İnterpretive Phenomenological Analysis (IPA)
Tanım
Bireylerin öznel yaşam deneyimlerini ve bu deneyimlere yükledikleri anlamları derinlemesine incelemeyi amaçlayan nitel bir araştırma yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik bir romatizmal hastalık tanısı alan beş hastanın, bu fiziksel kısıtlanmışlık durumuyla psikolojik olarak nasıl başa çıktıklarını ve kimlik algılarındaki değişimi inceleyen bir araştırmada IPA kullanılır. Katılımcılarla yapılan bir saatlik derinlemesine görüşmelerin ardından metinler analiz edilerek 'bedensel ihanet algısı' ve 'yeniden tanımlanan benlik' gibi ortak ama özgün temalar ortaya çıkarılır.
Derin Analiz
Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (IPA), epistemolojik kökenleri fenomenoloji, hermeneutik ve ideografiye dayanan, özellikle sağlık, klinik ve sosyal psikolojide sıklıkla tercih edilen tümevarımsal bir nitel analiz yöntemidir. Amaç, genel yasalar bulmaktan ziyade, belirli bir olguyu yaşayan bireyin iç dünyasına 'çift yönlü hermeneutik çember' (double hermeneutic) aracılığıyla ulaşmaktır. Bu süreçte araştırmacı, katılımcının dünyayı anlamlandırma çabasını anlamaya çalışırken kendi ön kabullerini ve bilişsel süzgecini de aktif olarak yorumlama sürecine dahil eder. Genellikle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle elde edilen sözel veriler transkripte edilir, satır satır kodlanır ve bireyin deneyimindeki temel tematik örüntüler ortaya çıkarılır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Genelleştirilebilir veri odaklı geleneksel 'Tematik Analiz' (Thematic Analysis) ile karıştırılır; temel fark, IPA'nın her bir vakanın kendi benzersiz özgüllüğüne (ideografi) odaklanması ve güçlü bir hermeneutik yorum katmanı içermesidir.