Yüzsel Duygu Programı
Facial Affect Program
Tanım
İnsanlardaki evrensel temel duygu ifadelerinin mimarisini düzenleyen hipotetik merkezi sinir sistemi yapıları bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Karanlık bir sokakta ani bir tehditle (örneğin yırtıcı bir hayvan veya silahlı bir saldırganla) karşılaşan bir bireyin, tehlikeyi bilişsel olarak işleme koymadan milisaniyeler içinde gözlerini istemsizce büyüterek kaşlarını yukarı kaldırması, bu merkezi sinir sistemi programının somatik kas çıktısına somut bir örnektir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik ve evrimsel psikoloji perspektifinden bakıldığında, yüzsel duygu programı, limbik sistem ile somatomotor korteks arasındaki genetik kodlu doğuştan gelen sinir devrelerini ifade eder. Paul Ekman'ın evrensel yüz ifadeleri teorisine dayanan bu kavram, belirli bir duygusal uyarılmanın (korku, öfke, neşe vb.) omurilik üstü ve beyin sapı düzeyindeki otomatik sinirsel komutlarla spesifik yüz kası kombinasyonlarını (FACS birimlerini) nasıl tetiklediğini açıklar. Sistemin işleyişi bilişsel kontrolden bağımsız, filogenetik olarak eski bir adaptif mekanizmaya dayanır.
Etimoloji
Latince 'facies' (yüz, suret) + Orta Türkçe 'affectus' (duygu, coşku) ve Yunanca 'programma' (önceden yazılmış taslak, duyuru) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yüz geribildirimi hipotezi (facial feedback hypothesis) ile sıklıkla karıştırılır; ancak yüzsel duygu programı duygudan kasa giden merkezi komut zincirini tanımlarken, yüz geribildirimi kastan beyne giden duyusal geri bildirimin duygusal deneyimi etkilemesini inceler.