Zararlı Uyaran
Noxious Stimulus
Tanım
Organizmanın bütünlüğüne zarar verme, doku hasarı oluşturma veya şiddetli rahatsızlık uyandırma kapasitesine sahip, kaçınma davranışlarını tetikleyen olumsuz pekiştireç.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir farenin ayağına verilen hafif ama rahatsız edici elektrik akımı, hayvanın platformda zıplamasına neden olur. Bu süreçte elektrik akımı zararlı uyaran görevi görerek farenin gelecekte aynı bölgeden kaçınmasını sağlayan edimsel koşullanmayı pekiştirir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde zararlı uyaranlar, serbest sinir uçlarında yer alan nosiseptörler tarafından algılanır ve A-delta ile C lifleri aracılığıyla somatosensoriyel kortekse iletilir. Klinik psikoloji ve davranışçılık bağlamında, bu uyaranlar klasik ve edimsel koşullanma süreçlerinde temel birer negatif pekiştireç işlevi görür. Organizma, zararlı uyaranla karşılaştığında hayatta kalmayı sağlamak adına 'kaçma' (escape) veya 'kaçınma' (avoidance) stratejilerini devreye sokar. Şiddetli formlarında akut ağrı ve fizyolojik travmaya yol açarken, daha hafif düzeylerinde yalnızca psikolojik hoşnutsuzluk yaratabilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Aversive stimulus (itici uyaran) kavramıyla sıkça karıştırılır; her zararlı uyaran (noxious stimulus) bir itici uyandırıcılardır ancak her itici uyaran doku hasarı potansiyeli taşıyan fiziksel bir zararlı (noxious) nitelikte olmak zorunda değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Nosisepsiyon
Nosisepsiyon
Nociception
Duyusal sinir sisteminin zararlı veya potansiyel olarak zarar verici uyaranları kodlama ve işleme süreci.
İncele
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele