Zayıflatılmış Psikotik Belirtiler
Attenuated Psychotic Symptoms
Tanım
Şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar bağlamında, sanrı ve hallüsinasyon gibi tam teşekküllü psikotik belirtilerin klinik eşiğin altında, daha hafif ve gerçeği değerlendirme yetisinin büyük ölçüde korunduğu düzeyde deneyimlenmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi yaşındaki bir üniversite öğrencisi, son üç aydır kütüphanede çalışırken çevredeki insanların kendisi hakkında fısıldaştığına dair ani hisler kapıldığını, ancak bunun mantıksız olduğunu kendi kendine fark edebildiğini belirtmektedir. Tam bir işitsel hallüsinasyon veya sistematik bir sanrı yerine, seslerin bazen çok net geldiği anlar yaşamaktadır. Bu tablo, zayıflatılmış psikotik belirtilerin klinik görünümüne tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatoloji literatüründe zayıflatılmış psikotik belirtiler, tam gelişmiş bir psikotik atağın habercisi veya prodromal dönemin (belirti öncesi süreç) ana karakteristiklerinden biri olarak incelenir. Birey, gerçeği değerlendirme yetisini (reality testing) tamamen yitirmemiştir; ancak algısal bozulmalar, hafif düzeyde kuşkucu düşünceler veya olağandışı yaşantılar rapor eder. DSM-5 ve klinik ölçeklerde 'Klinik Yüksek Risk' (Clinical High Risk - CHR) kriterlerinin belirlenmesinde merkezi bir rol oynar. Nörobiyolojik açıdan, mezolimbik dopaminerjik aşırı aktivasyonun başlangıç evrelerini veya prefrontal korteksteki hafif düzeyde hipofonksiyonu ve glutamaterjik sistem dysregulation süreçlerini yansıttığı hipotez edilmektedir.
Etimoloji
Latince 'attenuare' (inceltmek, zayıflatmak, hafifletmek) fiilinden türetilen 'attenuated' sıfatı ile Yunanca 'psychoun' (zihni/ruhu iyileştirmek) kökünden gelen 'psychotic' ve 'symptoma' (düşen şey, belirti) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Tam teşekküllü psikotik epizodlar ve şizofreni ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, zayıflatılmış belirtilerde gerçeği değerlendirme yetisinin korunuyor olması ve belirtilerin şiddet ile süre açısından tam tanı kriterlerini karşılamamasıdır.