Açık Süreç
Explicit Process
Tanım
Bireyin tam bir bilinçli farkındalıkla yürüttüğü, sözlü olarak ifade edilebilen ve iç gözlemle erişilebilen bilişsel işlemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yabancı bir dilde yeni gramer kurallarını öğrenirken veya ilk kez manuel vitesli bir araba kullanırken atılan adımların tamamı açık süreçtir; birey her adımı bilinçli olarak planlar, hatalarını fark eder ve içsel bir diyalogla süreci yönetir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji bağlamında açık süreçler, prefrontal korteksin yoğun denetiminde gerçekleşen, çalışma belleği kaynaklarını aktif olarak kullanan ve istemli kontrol gerektiren mekanizmalardır. Otomatikleşmiş veya örtük (implicit) süreçlerin aksine, bu işlemler bilişsel esneklik, problem çözme, karar verme ve kural öğrenme gibi üst düzey yürütücü işlevlerle doğrudan ilişkilidir. Nöral düzeyde, dorsal dikkat ağı ve merkezi yürütücü ağın senkronize aktivasyonunu gerektirir; bu da yüksek metabolik maliyet ve zaman gecikmesi demektir.
Etimoloji
Latince 'explicare' (açmak, ser sermek, netleştirmek) fiilinden türetilmiştir; bilişsel literatürde bireyin bilinçli farkındalığına açık ve iç gözlemle erişilebilir zihinsel işlemleri ifade eder.
Karıştırmayın
Örtük süreç (implicit process) ile sıklıkla karıştırılır; örtük süreçler bilinçdışı işler, iç gözleme kapalıdır ve otomatik olarak gerçekleşirken, açık süreç tamamen farkındalık ve istemli kontrol altındadır.