Adapte Edici Davranış
Adaptive Behavior
Tanım
Bir bireyin toplumsal rolleri yerine getirmesini, bağımsızlığını korumasını ve çevresel taleplere etkili bir şekilde uyum sağlamasını sağlayan günlük yaşam becerileri düzeyi.
Örnek Vaka / Uygulama
21 yaşındaki hafif düzeyde zihinsel gelişim bozukluğu tanısı alan bir bireyin, toplu taşıma araçlarını tek başına kullanarak işe gitmesi, parasal alışverişi yönetmesi ve iş yerindeki sosyal sınırlara uygun iletişim kurması yüksek adapte edici davranış düzeyine örnek oluşturur.
Derin Analiz
Adapte edici davranış, bireyin kognitif kapasitesinden bağımsız olarak, pratik, sosyal ve kavramsal becerileri günlük hayata entegre etme yeterliliğini ifade eder. Nörogelişimsel bozuklukların, özellikle de zihinsel gelişim bozukluklarının tanı sürecinde IQ skorlarının yanı sıra kritik birincil kriterlerden biridir. Değerlendirme; öz bakım, hareketlilik, iletişim, ev içi beceriler ve mesleki yeterlilikler gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Evrimsel psikoloji bağlamında ise organizmanın değişen çevresel koşullara ve seçilim baskılarına karşı hayatta kalma ve üreme başarısını maksimize eden davranışsal esneklik repertuarını temsil eder.
Etimoloji
Latince 'adaptare' (uyarlamak, uydurmak; ad + aptare 'uygun hale getirmek') fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Maladaptive behavior (uyum bozucu davranış) ile sıklıkla karıştırılır; uyum bozucu davranış çevresel talepleri karşılamayan ve işlevselliği düşüren kazanılmış tepkileri tanımlarken, adapte edici davranış tam tersi yönde işlevsel ve yapıcı bir uyum sürecini kapsar.