Adrenarş
Adrenarche
Tanım
İnsanlarda ve bazı yüksek primatlarda, adrenal korteksten androjen salgılanmasının başlamasıyla karakterize edilen prepubertal gelişim evresidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşında kliniğe getirilen bir kız çocuğunun ailesi, çocukta erken yaşta koltuk altı kokusu, hafif akne ve pubik kıl gelişimi fark ettiklerini bildirmiştir. Yapılan endokrinolojik değerlendirmede serum DHEA-S düzeylerinin yaşa göre yüksek olduğu saptanmış, gonadotropin seviyelerinin ise prepubertal aralıkta normal kaldığı görülmüştür. Yapılandırılmış klinik görüşmede, çocuğun anksiyete düzeylerinin yüksek olduğu ve okul ortamında ayrılma kaynası yaşadığı tespit edilmiştir.
Derin Analiz
Adrenarş, gonadotropinlerden bağımsız olarak, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının olgunlaşma sürecinde zona retikularis tabakasından dehidroepiandrosteron (DHEA) ve DHEA sülfat (DHEA-S) gibi zayıf androjenlerin salgılanmasındaki artışla tetiklenir. Genellikle 6 ila 8 yaşları arasında başlar ve puberte (ergenlik) ile karıştırılmamalıdır; zira adrenarş adrenal bezleri ilgilendirirken, gonadarş hipotalamik GnRH salınımıyla başlar ve tamamen ayrı nöroendokrin mekanizmalarla yönetilir. Prematüre (erken) adrenarş vakalarında, erken pubik kıl gelişimi ve yağlı cilt gibi fiziksel Belirtilerin yanı sıra; anksiyete bozuklukları, depresif belirtiler ve davranışsal problemlere yatkınlık görülebilmektedir. Bu durum, erken salgılanan nöroaktif androjenlerin gelişmekte olan amigdala ve prefrontal korteks üzerindeki organize edici etkileriyle açıklanmaktadır.
Etimoloji
Latince 'adrenal' (böbrek üstü bezi, 'ad-' [yönelim] + 'ren' [böbrek]) + Yunanca 'arche' (başlangıç, köken) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gonadarş (HPT aksının devreye girmesiyle testis veya yumurtalıkların olgunlaşması) ve Puberte (ikincil cinsiyet karakterlerinin tamamının belirdiği daha geniş biyolojik süreç). Adrenarş sadece adrenal korteks kaynaklı androjen artışını ifade eder.