Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Akut Sanrısal Psikoz

Acute Delusional Psychosis

Tanım

Stresli bir yaşam olayının tetiklediği, ani başlangıçlı, üç aydan kısa süren, genetik yükü bulunmayan ve olumlu seyir gösteren geçici psikotik durum.

Örnek Vaka / Uygulama

32 yaşında daha önce hiçbir psikiyatrik öyküsü olmayan bir erkek, yerinde ani ve yıkıcı bir iflas süreci yaşadıktan 48 saat sonra gerçeklikle bağını koparmış; herkesin kendisini takip ettiğine dair yoğun sanrılar ve akut paranoid tepkilerle acil servise başvurmuştur. Farmakolojik destek ve çevresel stresörün ortadan kaldırılmasıyla semptomları 6 hafta içinde tamamen gerilemiştir.

Derin Analiz

Fransız psikiyatri ekolünde 'bouffée délirante' olarak kavramsallaştırılan bu yapı, DSM-5 terminolojisindeki kısa psikotik bozukluk ile büyük ölçüde örtüşmektedir. Nörobiyolojik düzlemde, limbik sistem ve prefrontal korteks arasındaki akut dopaminerjik regülasyon bozukluklarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Kronik şizofreni tablolarından temel farkı, prodromal dönemin olmaması, stresör faktörle doğrudan nedensel ilişki kurabilmesi ve spontan remisyon potansiyelidir. Klinik seyir sırasında hastada geçici işitsel veya görsel hallüsinasyonlar, persecutuar sanrılar ve dezorganize davranışlar gözlenebilir ancak yapı kalıcı bir kognitif yıkım bırakmaz.

Etimoloji

Latince 'acutus' [keskin, ani] + Yunanca 'delusio' [aldanma, sapma] + 'psyche' [ruh, zihin] ve 'osis' [durum, hastalıklı hal]

Karıştırmayın

Şizofreni (kronik seyirli ve en az 6 ay sürer), Şizofreniform Bozukluk (süresi 1 ile 6 ay arasındadır ve stresör bağımlılığı zorunlu değildir).