Alfa Dalgası Engelleme Koşullanması
Alpha-block Conditioning
Tanım
İnsanların veya diğer hayvanların, pekiştireçler veya biyoferi (biofeedback) yöntemleri aracılığıyla beyinlerinin alfa dalgalarını bilinçli veya edimsel olarak bastırmasının öğretilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir katılımcının başına EEG elektrotları yerleştirilir. Katılımcının önüne bir ekran konur ve ekrandaki ışığın parlaklığının artması yalnızca katılımcı alfa dalgalarını bastırdığında (yani kortikal olarak aktif ve odaklanmış duruma geçtiğinde) gerçekleşecek şekilde sistem ayarlanır. Zamanla katılımcı, alfa dalgası aktivitesini düşürmeyi öğrenerek ekrandaki ışığı sürekli açık tutma becerisini edinir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik açıdan, elektroensefalografi (EEG) kayıtlarında 8-12 Hz frekans aralığında beliren alfa dalgaları, genellikle uyanık ancak rahatlamış, gözlerin kapalı olduğu ve dış dünyadan soyutlanmış kortikal dinlenme durumlarında, özellikle oksipital lobda baskın hale gelir. Alfa dalgası engelleme koşullanması, deneğin görsel dikkat gerektiren bir uyaranla karşılaşması veya zihinsel çaba sarf etmesiyle fizyolojik olarak zaten azalan bu dalgaların, edimsel koşullanma (operant conditioning) prensipleriyle operasyonelleştirilmesini inceler. Biyoferi düzeneği, bireye alfa ritmi bastırıldığında işitsel veya görsel bir ödül (pekiştireç) sunarak kortikal uyarılmışlık düzeyinin (arousal) manipüle edilmesini sağlar. Bu süreç, nörofeedback protokollerinin erken öncüllerinden biri olup, dikkat kontrolü ve uyarılmışlık regülasyonu çalışmalarında deneysel bir araç olarak kullanılmıştır.
Etimoloji
Latince 'alpha' (ilk harf, elektroensefalografide ilk tanımlanan ritim) + İngilizce 'block' (kesmek, durdurmak) ve Latince 'conditio' (şartlanma, durumlandırma) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Alfa blokajı (alpha blocking) ile sıklıkla karıştırılır; alfa blokajı gözlerin açılmasıyla spontan olarak ortaya çıkan fizyolojik bir tepkiyken, alfa dalgası engelleme koşullanması bu sürecin öğrenme ve pekiştirme ilkeleriyle iradi olarak kontrol edilmesini amaçlayan eğitsel bir eğitim sürecidir.