Algısal Süzgeçleme
Perceptual Filtering
Tanım
Bilişsel ve fiziksel bilgi işleme kapasitesinin sınırlılığı nedeniyle, bireyin aynı anda maruz kaldığı çok sayıda uyarıcı içerisinden yalnızca belirli bir alt kümeye dikkatini odaklamasını sağlayan seçici mekanizma.
Örnek Vaka / Uygulama
Kalabalık ve gürültülü bir kafede arkadaşıyla sohbet eden bir bireyin, arka plandaki tabak çanak seslerini, kahve makinesi gürültüsünü ve diğer konuşmaları başarıyla ard plana itip (süzgece takıp) sadece karşısındakinin sesine odaklanabilmesi algısal süzgeçlemenin klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim bağlamında algısal süzgeçleme, beynin duyusal aşırı yüklenmeden (sensory overload) korunmasını sağlayan temel bir homeostatik süreçtir. Çevresel uyarıcı bombardımanı altında, insan merkezi sinir sistemi sınırlı kanal kapasitesiyle çalışır. Broadbent'in dar boğaz modeli (bottleneck model) gibi erken dönem seçici dikkat kuramları, bu süzgeçlemenin duyusal girdinin henüz üst düzey semantik işlemlere tabi tutulmadan çok önce, erken aşamalarda gerçekleştiğini öne sürer. Nöral düzeyde, talamus ve ilişkili kortikal ağlar, irrelevant (ilintisiz) uyarıcıların sinaptik iletimini baskılarken, hedefe yönelik uyarıcılara ait sinyalleri amplifiye ederek bilişsel kaynakların verimli dağılımını koordine eder.
Etimoloji
Latince 'percipere' (almak, kavramak, idrak etmek) ve Germen kökenli 'filtrum' (keçe, süzgeç) kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Algısal set (perceptual set) ile sıkça karıştırılır; algısal set geçmiş deneyimler ve beklentiler doğrultusunda neyin algılanacağını belirleyen önyargılı bir hazırlık durumu iken, algısal süzgeçleme anlık bilgi işleme kapasitesini korumak için yapılan aktif uyarıcı eleme sürecidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Duyusal Bellek
Duyusal Bellek
Sensory Memory
Çevreden gelen ham duyusal bilgilerin, duyu organlarında çok kısa bir süre (milisaniyelerle ifade edilen sürelerde) işlenmeden tutulduğu ilk bellek aşamasıdır.
İncele