Amfetamin Psikozu
Amphetamine Psychosis
Tanım
Yüksek dozda veya kronik amfetamin kullanımı sonucunda ortaya çıkan, şizofreniyi taklit eden paranoid sanrılar, işitsel ve görsel hallüsinasyonlarla karakterize tablodur.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise getirilen 28 yaşındaki erkek hasta, polistiren pencerelerden ve havalandırma deliklerinden dışarıdaki ajanlar tarafından izlendiğini, duvarların içinden kendisine özel mesajlar iletildiğini iddia etmektedir. Anamnezinde son üç gündür yoğun biçimde uyarıcı madde (amfetamin türevi) kullandığı öğrenilmiştir. Gerçeklik testinin bozulmuş olması ve entelektüel kapasitenin bu sanrılı içeriğe eşlik etmesi amfetamin psikozunu işaret eder.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde bu tablo, mezolimbik ve mezokortikal dopaminerjik yollarda aşırı dopamin salınımı ve reuptake (geri alım) mekanizmalarının bloke olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Sinaptik aralıktaki kronik dopaminerjik hiperaktivite, normal uyaranların yanlış yorumlanmasına ve salient (önem/dikkat) atama mekanizmalarının bozulmasına yol açar. DSM-5 sınıflandırmasında Madde/İlaç Kullanımının Neden Olduğu Psikotik Bozukluklar kategorisinde değerlendirilir. Genellikle amfetamin alımının kesilmesiyle veya uygun antipsikotik sağaltımla geriler; ancak bazı vakalarda kalıcı psikotik rezidüeller bırakabilir.
Etimoloji
İngilizce 'amphetamine' (alfa-metilfenetilamin bileşiğinin kısaltılmış ticari/kimyasal türevi) ve Yunanca 'psyche' (ruh, zihin) ile '-osis' (anormal durum, hastalık) eklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Paranoid Şizofreni (Şizofrenide prodromal evre ve kronik gidişat varken, amfetamin psikozunda doğrudan madde alım öyküsü ve bırakıldığında düzelme eğilimi vardır); Kokain Psikozu (Semptomatoloji benzerdir ancak amfetamin psikozunun yarılanma ömrü daha uzun olduğu için klinik tablo daha kalıcı ve şiddetli seyredebilir).