Amiloid-beta
Amyloid-beta (amyloid-β Or Aβ)
Tanım
Amiloid öncül proteinin (APP) enzimatik olarak parçalanmasıyla oluşan ve Alzheimer hastalığında hücre dışı plaklar oluşturarak nöronal yıkıma katkı sağlayan bir peptit ailesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
72 yaşındaki bir bireyin son iki yıldır ilerleyici epizodik bellek kaybı ve yürütücü işlevlerde gerileme yaşaması üzerine yapılan nörogörüntüleme ve BOS analizinde, düşük Aβ42 düzeyleri ve kortikal amiloid birikimi saptanmış; bu bulgular klinik olarak Alzheimer hastalığı nöropatolojisi ile uyumlu bulunmuştur.
Derin Analiz
Amiloid-beta (Aβ), fizyolojik koşullar altında sağlıklı beyinlerde sürekli üretilen ve normal homeostatik mekanizmalarla temizlenen peptitlerdir. Ancak patolojik süreçlerde alfa-sekstaz yolağı yerine beta ve gama-sekstaz komplekslerinin ardışık kesileri sonucunda, özellikle 40 ve 42 amino asit uzunluğundaki izoformları (Aβ42) yanlış katlanmaya (misfolding) eğilim gösterir. Bu durum, çözünür oligomerlerden çözünmeyen fibrillere ve nihayetinde ekstraselüler amiloid plaklarına doğru ilerleyen bir agregasyon kaskadını tetikler. Nörobiyolojik düzeyde bu birikimler; sinaptik toksisiteye, mikrogliyal aktivasyon yoluyla kronik nöroenflamasyona, kalsiyum homeostazının bozulmasına ve nihayetinde nöronal apoptoza zemin hazırlar. Klinik pratikte, beyin omurilik sıvısındaki (BOS) düşmüş Aβ42 seviyeleri veya pozitron emisyon tomografisi (PET) ile tespit edilen amiloid yükü, Alzheimer hastalığının temel in vivo biyobelirteçleri arasında yer alır.
Etimoloji
Latince 'amylum' (nişasta) kelimesinden türetilen ve nişastaya benzer boyama özellikleri nedeniyle verilen 'amiloid' kökü ile, peptit zincirindeki sıralamayı belirten 'beta' harfinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Tau proteini ile sıklıkla karıştırılır; amiloid-beta nöron dışında ekstraselüler plaklar oluştururken, tau proteini nöron içinde hiperfosforilasyon nedeniyle birikerek nörofibriler yumakları (tangles) meydana getirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Alzheimer Hastalığı
Alzheimer’s Disease
Hafıza, düşünce, davranış ve işlevsel yetilerde ilerleyici bir yıkımla karakterize, ekstraselüler amiloid plaklar ve intraselüler nörofibriler yumakların birikimiyle seyreden ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır.
Nöroenflamasyon
Brain İnflammation
Merkezi sinir sisteminin bağışıklık hücreleri olan mikroglia ve astrositlerin aktivasyonu ile karakterize, beyin dokusunda meydana gelen enflamatuar süreç.