Anal Dönem
Anal Stage
Tanım
Klasik psikanalitik kurama göre, yaşamın ikinci yılında cinsel haz ve ilginin dışkılama ile dışkıyı tutma işlevlerine odaklandığı ikinci psikoseksüel gelişim evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
İki buçuk yaşındaki Mert, tuvalet eğitimi sürecindedir. Annesi tuvalete gitmesini istediğinde inatla reddetmekte, altını kirlettikten sonra ise dışkısıyla oynamak istemektedir. Bu durum, çocuğun dışkısını tutarak ebeveyni üzerinde bir güç ve kontrol alanı yaratma çabasının klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Freudyen psikoseksüel gelişim modelinin ikinci halkası olan anal dönem, yaklaşık 12 ila 36 aylık süreçte çocuğun otonomi kazanma çabaları ile ebeveyn denetimi arasındaki ilk büyük çatışmanın sahnesidir. Bu evrede erojen bölge anüs ve çevresindeki mukoza dokusudur. Çocuk, dışkılama eylemi üzerinde kontrol sağlamasıyla birlikte hem fizyolojik bir gerilim azalması (haz) yaşar hem de dış dünyayı ilk kez 'kontrol etme' gücünü deneyimler. Sadistik dürtüler, nesneye hem sahip olma hem de onu imha etme arzusuyla bu evrede iç içe geçer. Tuvalet eğitimi, bu dönemdeki merkezî krizdir. Ebeveynlerin bu süreçteki aşırı baskıcı veya aşırı serbest tutumları libidinal enerjinin (libido) bu evrede takılıp kalmasına (fiksasyon) yol açabilir. Fiksasyonun doğası, yetişkinlikteki karakter yapısını doğrudan şekillendirir; örneğin, katı ve cezalandırıcı bir eğitim 'anal-retentive' (anal-tıkınıcı/tutkulu düzenlilik, cimrilik, inatçılık) kişilik örüntüsüne neden olurken, aşırı gevşek yaklaşım 'anal-expulsive' (anal-salıverici) karakter özelliklerini tetikleyebilir.
Etimoloji
Latince 'anus' (makat, halka) kökünden türetilmiş olup, psikanalitik literatürde libidinal enerjinin odaklandığı bedensel bölgeyi niteler.
Karıştırmayın
Oral dönem ile sıklıkla karıştırılır; oral dönem pasif alım ve bağımlılık odaklıyken, anal dönem aktif kontrol, özerklik ve güç dinamiklerini merkeze alır.