Belleğin Modal Modeli
Modal Model Of Memory
Tanım
Bilişsel psikolojide, bilginin çevresel girdiden duyusal kayda, oradan kısa süreli ve nihayetinde uzun süreli belleğe doğru doğrusal bir akış izlediğini savunan, Atkinson ve Shiffrin (1968) öncülüğündeki yapısal bellek kuramı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tıp öğrencisinin anatomik terimleri ezberleme süreci bu modelle açıklanır: Öğrenci atlas sayfasına baktığında görsel bilgi milisaniyelerce duyusal bellekte kalır. Bilgiye odaklandığında kısa süreli belleğe geçer. Öğrenci terimi defalarca yüksek sesle tekrar ederse (kodlama), bilgi uzun süreli belleğe kalıcı olarak kaydedilir ve klinik sınavda sorulduğunda oradan geri çağrılır (retrieval).
Derin Analiz
Belleğin Modal Modeli, insan zihnini bilgi işlemleyen bir sistem olarak ele alan bilişsel devrimin temel taşlarından biridir. Yapısı itibarıyla üç ana bileşenden oluşur: duyusal kayıt, kısa süreli bellek (KSB) ve uzun süreli bellek (USB). Çevreden gelen uyarıcılar önce kapasitesi sınırlı ve anlık olan duyusal belleğe düşer; dikkat (attention) mekanizmasıyla seçilenler KSB'ye aktarılır. KSB'de tekrar (rehearsal) edilmeyen bilgiler unutulururken, kodlama (encoding) süreçleriyle USB'nin devasa kapasitesine transfer edilir. Modelin 'modal' (en yaygın/tipik) olarak adlandırılmasının sebebi, dönemin bellek modelleri arasında en geniş kabul gören ve ortak varsayımları en iyi temsil eden çatı teori olmasıdır. Her ne kadar günümüzde çalışma belleği (working memory) modelleri ve paralel dağıtık işleme (PDP) kuramları bu yapının doğrusal ve katı sınırlarını esnetmiş olsa da, bilişsel psikoloji literatüründeki modern bellek mimarilerinin temel referans noktası olmaya devam etmektedir.
Etimoloji
Latince 'modus' (ölçü, biçim, yöntem) kelimesinden türetilen 'modal' (en yaygın olan, tipik) sıfatı ile İngilizce 'memory' (bellek) ve 'model' (taslak, şema) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Çalışma belleği modeli (Baddelay-Hitch); modal modelin tek yönlü kısa süreli bellek tanımını reddederek, KSB'yi aktif manipülasyon ve alt sistemleri olan çok bileşenli dinamik bir yapı olarak ele alır.