Birincil Nitelik
Primary Quality
Tanım
John Locke'un epistemoloji felsefesinde, nesnelerin zihinden bağımsız olarak sahip olduğu; ağırlık, boyut ve hareket gibi fiziksel ve nesnel nitelikler.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar masasının üzerinde duran küre şeklindeki demir bilye, ışıkta parıldayan mavi renginden (ikincil nitelik) bağımsız olarak, 5 santimetre çapında bir hacme, 500 gram kütleye ve doğrusal bir hareket potansiyeline sahiptir. Bilyenin odadaki herkes tarafından aynı şekilde ölçülebilen bu kütlesi ve boyutsal uzantısı onun birincil niteliğidir.
Derin Analiz
Epistemoloji ve bilişsel bilimler bağlamında birincil nitelikler, algılayıcı öznenin varlığına ya da duyusal donanımına bağlı olmaksızın dış dünyadaki cisimlerde, maddede içkin olarak bulunan matematiksel ve niceliksel özelliklerdir. John Locke'un ampirist geleneğinde bu kavram; katılık, uzantı, şekil, hareket ve sayı gibi unsurları kapsar. Bu özellikler insan duyularından bağımsız bir gerçekliğe sahiptir ve nesnenin temel varoluşsal omurgasını oluşturur. Buna karşılık gelen ikincil nitelikler (renk, tat, koku vb.) ise yalnızca nesnenin birincil niteliklerinin bizim duyu organlarımız üzerinde uyandırdığı öznel etkilerdir. Bilişsel psikoloji ve algı psikolojisi açısından bakıldığında, birincil niteliklerin işlenmesi beyinde daha çok parietal lob ve görsel-uzamsal devreler üzerinden nesnel bir haritalandırmaya tabi tutulurken, ikincil nitelikler limbik sistem ve tat/koku korteksleri gibi daha hedonik ve öznel değerlendirme merkezlerini aktive eder.
Etimoloji
Karıştırmayın
İkincil nitelik (secondary quality) ile sıklıkla karıştırılır. Ayırt edici temel fark; birincil niteliklerin nesnenin kendisinde var olan niceliksel ve ölçülebilir fiziksel özellikler olması, ikincil niteliklerin ise zihnin bu fiziksel özelliklerle etkileşimi sonucu oluşan öznel duyusal deneyimler (renk, koku vb.) olmasındadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Zihinsel Sözlük
Zihinsel Sözlük
Mental Lexicon
Bir bireyin hafızasında yer alan, kelimelerin anlamlarını, fonolojik özelliklerini, morfolojik yapılarını ve sözdizimsel kategorilerini depolayan zihinsel veritabanı.
İncele
Keşif Dürtüsü
Keşif Dürtüsü
Exploratory Drive
Organizmayı çevresini incelemeye, yeni alanlar ve uyaranlar aramaya yönlendiren temel motivasyonel itki.
İncele
İnsan-makine Sistemi
İnsan-makine Sistemi
Human–machine System
İnsan operatörlerin, makinelerin ve süreçlerin birbirine bağımlı olduğu ve ortak bir amaç için entegre çalıştığı ergonomik yapı.
İncele
Reiz Limen
Reiz Limen
RL
Duyusal bir uyaranın, bir organizma tarafından fark edilebilmesi için gereken minimum şiddet düzeyini ifade eden eşik değeri.
İncele