Buzdağı Metaforu
İceberg Metaphor
Tanım
Bilinçli zihinsel süreçlerin, tıpkı bir buzdağının su üstündeki küçük kısmı gibi, çok daha büyük ve görünmez bir bilinçaltı alanın yalnızca yüzeydeki uzantısı olduğunu öne süren kavramsal model.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir görüşmede hastanın sürekli olarak iş arkadaşlarıyla tartışma yaşamasının nedenini sorulduğunda 'Sadece sabırsız bir insanım' (su üstündeki bilinçli kısım) demesi, ancak terapötik derinleşme ile bu durumun çocuklukta reddedilme korkusundan (su altındaki devasa bilinçaltı kütle) kaynaklandığının farkına varması bu metaforun somut bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramın popülerleştirilmesinde merkezi bir rol oynamasına rağmen, Freud'un yazılı külliyatında doğrudan yer almayan bu metafor, topografik zihin modelini (bilinç, bilincöncesi ve bilinçaltı) somutlaştırmak için kullanılır. Bilişsel bilimler ve psikodinamik yaklaşım, insan davranışının ve karar verme süreçlerinin ezici bir çoğunluğunun (%90'ın üzerinde) otomatik, örtülü ve erişilemeyen bilişsel yapılar tarafından yönlendirildiğini bu model üzerinden açıklar. Nörobiyolojik düzeyde ise prefrontal korteksin mantıksal ve sözel olarak erişebildiği alanlar su üstündeki kısmı temsil ederken; limbik sistem, amigdala ve uzun süreli bellek ağlarının yürüttüğü örtük işlemler devasa su altı kütlesini oluşturur.
Etimoloji
İngilizce 'iceberg' (buzdağı, Almanca 'Eisberg' kelimesinden köken alır) ve Yunanca 'metaphora' (meta- 'öte/ötesine' + pherein 'taşımak', bir kavramı başka bir bağlama aktarmak) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Bu terim sıklıkla Freud'un yapısal kişilik modeli (id, ego, süperego) ile karıştırılır; oysa buzdağı metaforu topografik zihin katmanlarını (bilinç ve bilinçdışı) betimler.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilinçdışı
Bilinçdışı
Unconscious (ucs)
Doğrudan farkındalığa erişilemeyen ancak düşünce, duygu ve davranışlar üzerinde dinamik etkilere sahip anıların, duygusal çatışmaların ve bastırılmış dürtülerin barındığı psişik bölge.
İncele
Psikanaliz
Psikanaliz
Psychoanalysis
Zihinsel faaliyetin büyük ölçüde bilinçdışı süreçlerle yönetildiğini savunan, Sigmund Freud tarafından geliştirilmiş hem bir kişilik kuramı hem de bir psikoterapi yöntemidir.
İncele
Örtük Bellek
Örtük Bellek
İmplicit Memory
Geçmişteki deneyimlerin, bilinçli bir hatırlama çabası veya farkındalık olmaksızın davranışları ve performansları dolaylı olarak etkilediği uzun süreli bellek türü.
İncele