Caspar Hauser Deneyi
Caspar Hauser Experiment
Tanım
Bir canlının doğumdan itibaren doğal çevresinden ve her türlü duyusal uyarandan mahrum bırakıldığı deneysel yoksunluk prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında yumurtadan çıktıktan hemen sonra türdeşlerinin seslerini duyması engellenen bir ötücü kuşun, yetişkinliğe eriştiğinde karmaşık ve türe özgü ötüşü normal şekilde üretememesi; bunun yerine sadece rudimanter, bozuk sesler çıkarması Caspar Hauser deney paradigmasının klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Biyolojik psikoloji ve gelişimsel nörobiyolojide, doğuştan gelen (innate) davranışlar ile öğrenilmiş davranışlar arasındaki çizgiyi netleştirmek amacıyla kullanılan bir yoksunluk modelidir. Organizmanın ontogenetik gelişim sürecinde çevresel girdilerin (sosyal etkileşim, duyusal zenginlik) kesilmesi, merkezi sinir sistemindeki nöronal bağlantıların ve sinaptik budanma süreçlerinin nasıl etkilendiğini inceler. Özellikle kuşlarda ötüş öğrenimi (bird song learning) veya primatlarda sosyal izolasyon çalışmalarında temel metodolojik zemin oluşturur; çevresel yoksunluğun bilişsel ve motor beceriler üzerindeki kalıcı defisitleri ampirik olarak gözlemlenir.
Etimoloji
19. yüzyılın başlarında Almanya'da tamamen izole edilmiş bir şekilde büyütüldüğü iddia edilen Alman çocuk Caspar Hauser'in soyadından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Duyusal yoksunluk (sensory deprivation) ile sıklıkla karıştırılır; duyusal yoksunluk genellikle yetişkin bir organizmanın mevcut duyusal girdilerinin geçici olarak azaltılmasını ifade ederken, Caspar Hauser deneyi gelişimsel sürecin başından itibaren tipik çevresel ve sosyal uyaranların kalıcı olarak engellenmesini kapsar.