Çevresel Tehlikeler
Environmental Hazards
Tanım
Bir organizma veya topluluk için fiziksel, psikolojik ya da fizyolojik risk oluşturan evsel, iş yeri veya coğrafi kökenli dış etkenler.
Örnek Vaka / Uygulama
Eski bir endüstri bölgesinde kurşun izabe tesisine yakın bir mahallede yaşayan çocuklarda kronik kurşun maruziyetine bağlı nörobilişsel gelişim gecikmeleri ve öğrenme güçlükleri görülmesi, çevresel tehlikelerin klinik ve toplumsal boyutunu somutlaştırır.
Derin Analiz
Çevresel tehlikeler, bireyin homeostazisini tehdit eden ve kronik stres tepkisini tetikleyen ekolojik uyarıcılardır. Ev içindeki açıkta kalan elektrik kablolarından topluluktaki nükleer santrallere veya ağır metal döküm tesislerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu tehlikelere sürekli maruz kalmak, hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) aksının kronik olarak aktivasyonuna yol açarak hem allostatik yükü artırır hem de anksiyete, depresyon ve somatik rahatsızlıkların insidansını yükseltir. Çevresel psikoloji ve halk sağlığı bağlamında, bu tür tehlikelerin hafifletilmesi çevresel adalet ve önleyici klinik müdahalelerin temel taşını oluşturur.
Etimoloji
Fransızca 'environ' [çevre, etraf] sözcüğünden türetilen 'environment' ile Arapça kökenli 'tehlīke' [uçurum, risk] kelimelerinin birleşiminden oluşan ekolojik ve davranışsal bir terim.
Karıştırmayın
Çevresel stresörler (environmental stressors) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; çevresel stresörler genellikle geçici veya algısal baskı yaratırken, çevresel tehlikeler doğrudan fiziksel zarar veya patoloji riski barındıran nesnel tehditlerdir.