Cinsel İmprinting
Sexual İmprinting
Tanım
Kritik veya duyarlı bir gelişimsel dönemde edinilen erken deneyimler aracılığıyla gelecekteki cinsel eş tercihinin şekillenmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetiştirme laboratuvarında zebra ispinozu yavrularının (Taeniopygia guttata), yumurtadan çıktıktan sonraki ilk kritik kırk gün boyunca biyolojik ebeveynleri yerine evlat edinen Bengal ispinozları tarafından büyütülmesi durumunda, bu yavrular ergenlik dönemine ulaştıklarında türdaşları yerine Bengal ispinozlarıyla çiftleşme eğilimi gösterirler.
Derin Analiz
Cinsel imprinting, etoloji ve gelişimsel psikobiyolojinin kesişim kümesinde yer alan, organizmanın yaşamın erken evrelerindeki maruziyetlerinin ilerleyen yaşlardaki sosyal ve üremesel yönelimlerini kökten belirlediğini öne süren bir öğrenme mekanizmasıdır. Klasik davranışçı koşullanmadan farklı olarak, bu süreç genellikle belirli bir kritik döneme özgüdür, hızla gerçekleşir ve bir kez kurulduğunda olağanüstü dirençlidir, kolayca sönmeye uğramaz. Nörogelişimsel açıdan, bu süreç erken dönem duyusal girdilerin hipotalamik devreler ve limbik sistem üzerindeki kalıcı kalıplama etkileriyle aracılık görür. Birey, erken yaşam evresinde etkileşimde bulunduğu ana figürlerin veya akranların fenotipik özelliklerini (tüy deseni, yüz yapısı, koku profili vb.) bir 'şablon' olarak kodlar ve yetişkinlikte eş seçimi yaparken bu içsel prototipe benzeyen bireylere yönelir. Bu mekanizma, tür içi üremeyi güvence altına alırken aşırı yakın akraba evliliğini (ensest) önleyecek optimal bir uzaklık (inbreeding avoidance) dengesini de evrimsel süreçte optimize eder.
Etimoloji
Karıştırmayın
Klasik koşullanma (öğrenmenin ömür boyu değişime açık olmasıyla ayrılır), aşinalık etkisi (geçici tercihler yaratabilir, cinsel imprinting ise kalıcı ve üreme odaklıdır) ve mere-exposure effect (yalnızca bilişsel bir aşinalık yaratır, üremesel yönelimi kapsamaz).
Keşfetmeye Devam Edin
Kritik Dönem
Kritik Dönem
Critical Period
Organizmanın yaşam döngüsünde, belirli çevresel uyaranlara karşı en yüksek duyarlılığa sahip olduğu ve bu pencere kaçırıldığında ilgili işlevin normal olarak kazanılamadığı hassas gelişim evresi.
İncele
Etoloji
Etoloji
Ethology
Hayvan davranışlarını, öncelikli olarak doğal yaşam ortamlarında evrimsel ve uyumsal bağlamda inceleyen karşılaştırmalı biyoloji alt dalıdır.
İncele