Çocuk Odaklı Aile
Child-focused Family
Tanım
Bir veya birden fazla çocuğun ihtiyaçlarının, ebeveynlerin gereksinimlerini gölgede bırakacak ve aile sisteminin merkezine yerleşecek kadar baskın olduğu aile yapısı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki Tuna'nın uyku saatinden yeme tercihlerine, hafta sonu aktivitelerinden evin fiziksel düzenine kadar her karar, anne ve babanın ortak rızasıyla değil, doğrudan Tuna'nın o anki anlık isteklerine göre şekillenmektedir. Aile bütçesinin büyük kısmı çocuğun özel derslerine ve lüks oyuncaklarına harcanırken, anne ve baba kendi sosyal hayatlarından ve temel dinlenme ihtiyaçlarından tamamen vazgeçmiştir. Tuna, evdeki tüm kararlarda veto yetkisine sahip gibi davranmakta, ebeveynler ise çocuğun en ufak bir huzursuzluğunda suçluluk duygusu yaşayarak hemen teslim olmaktadır.
Derin Analiz
Sistemik aile terapisi ve gelişimsel psikoloji bağlamında, çocuk odaklı aile yapısı (child-centered family), hiyerarşik sınırların çocuk lehine esnetildiği veya tamamen ortadan kalktığı bir dinamizmi temsil eder. Minuchin'in yapısal aile terapisi modeli çerçevesinde incelendiğinde, bu tür ailelerde kuşaklararası sınırlar (intergenerational boundaries) genellikle zayıftır. Ebeveyn alt sistemi (parental subsystem) ile çocuk alt sistemi arasındaki yetki ve liderlik dengesi bozulur; ebeveynler rehber ve koruyucu figürler olmaktan ziyade, çocuğun bitmek bilmeyen isteklerini tatmin eden birer bakım verene dönüşürler. Bu durum, çocukta aşırı özgüven ile birlikte düşük dürtü kontrolü, hayal kırıklığına tahammülsüzlük ve ilerleyen yaşamda başkalarının sınırlarına saygı duymada zorlanma gibi patolojik kişilik özelliklerinin gelişimine zemin hazırlayabilir. Aynı zamanda ebeveynlerin kendi bireysel ihtiyaçlarını ve çift ilişkilerini ihmal etmesi, kronik tükenmişlik sendromuna ve evlilik içi çatışmalara neden olur.
Etimoloji
İngilizce 'child' (çocuk, kökeni Eski İngilizce cild) + 'focus' (odak, merkez, Latincede ocak/ateş) ve 'family' (aile, Latincede famulus [hizmetkar/ev halkı] kökünden türetilmiştir) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Ebeveyn merkezli veya otoriter aile yapılarıyla karıştırılabilir. Temel fark, otoriter sistemde gücün ve kararların ebeveynlerde olması, çocuk odaklı ailede ise sistemin merkez gücünün ve yönlendiricisinin çocuk (veya çocukların talepleri) haline gelmesidir.