Dale Yasası
Dale’s Law
Tanım
Bir nöronun tüm akson uçlarının yalnızca tek bir nörotransmitter salgıladığını öne süren, günümüzde ise pek çok nöron için geçersiz olduğu bilinen klasik nörofizyoloji hipotezi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacı omurilik motor nöronlarını incelerken, hücrenin hem asetilkolin ürettiğini hem de sinaptik veziküllerde kalsitonin gen ilişkili peptid (CGRP) taşıdığını keşfeder. Bu bulgu, Dale Yasası'nın klasik ve katı versiyonunun her sinaps için geçerli olmadığını, nöronal kimyanın çoklu sinyal iletimine izin verdiğini gösterir.
Derin Analiz
Sir Henry Hallet Dale'in nörofizyolojik gözlemlerine dayanan bu ilke, tarihsel olarak sinaptik iletim çalışmalarına temel teşkil etmiştir. Ancak modern nörobilim ve kimyasal nöroanatomi, pek çok merkezi ve periferik sinir sistemi nöronunun ko-lokalizasyon (eş-yerleşim) sergilediğini; yani aynı nöronda hem klasik bir nörotransmitter (örneğin asetilkolin veya GABA) ile birlikte bir veya birden fazla nöropeptidin (örneğin endorfin, somatostatin) aynı anda sentezlenip salgılanabildiğini kanıtlamıştır. Bu bağlamda, 'Dale İlkesi' ifadesi günümüzde mutlak bir yasa olmaktan ziyade, nöronal kimyanın karmaşıklığını anlamak adına tarihsel bir mihenk taşı olarak kabul edilir.
Etimoloji
İngiliz nörofizyolog Henry Hallet Dale'in soyadından ve Latince 'lex' (yasa/kural) kavramından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ko-lokalizasyon (aynı hücrede birden fazla kimyasalın bulunması olgusu) ile sıklıkla karıştırılır; Dale yasası bu durumun istisnalarını açıklayan tarihi bir varsayımdır.