Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Datura Stramonium

Jimsonweed

Tanım

Patlıcangiller familyasından, güçlü antikorinerjik alkaloidler içeren ve yüksek dozlarda delirium, halüsinasyon ve amneziye yol açan zehirli bir yıllık bitki türü.

Örnek Vaka / Uygulama

Acil servise getirilen genç bir yetişkinin, kontrolsüz bir şekilde bitki çayı olarak tükettiği Datura stramonium (jimsonweed) sonrasında çevresindekilere yanıt vermediği, hayali nesneleri tutmaya çalıştığı (floksilasyon), taşikardisinin olduğu ve taburculuk sonrasında bu intoksikasyon dönemine dair hiçbir şey hatırlamadığı (retrograd amnezi) gözlemlenmiştir.

Derin Analiz

Datura stramonium, içerdiği skopolamin, atropin ve hiyosiyamin gibi tropan alkaloidleri nedeniyle merkezi ve periferik sinir sistemini doğrudan etkileyen güçlü bir antikorinerjik ajandır. Muskarinik asetilkolin reseptörlerinin kompetitif antagonisti olarak görev yapar; bu durum parasempatik sinir sisteminin bloke olmasına (atropin benzeri toksisite sendromu) neden olur. Klinik toksikolojide 'deliryant' kategorisinde değerlendirilen bu bitkinin alımı; hipertermi, yüzde kızarma, mukozalarda kuruluk, taşikardi, mydriasis (bebeklerin büyümesi), bilinç bulanıklığı, florid görsel/işitsel halüsinasyonlar ve yoğun amnezi ile karakterizedir. Nöropsikolojik düzeyde kolinerjik iletimin akut ve şiddetli blokajı, normal gerçeklik algısının tamamen yitirilmesine ve geçici bir organik amnestik sendroma zemin hazırlar.

Etimoloji

İngilizce 'Jamestown weed' ifadesinin zamanla halk dilinde deforme olmasıyla türemiştir; bitkinin adı, Virginia'daki ilk yerleşimcilerin bu zehirli bitkiyle ilk kez Jamestown'da karşılaşmasından ileri gelir.

Karıştırmayın

Klasik psikedelikler (LSD, psilosibin) ile sıklıkla karıştırılır; ancak psikedelikler serotonerjik (5-HT2A) mekanizmalarla etki ederken jimsonweed bir deliryanttır ve kolinerjik blokaj yoluyla gerçek bir delirium tablosu yaratır.